Ευρετήριο Άρθρου

 

Άρθρο 18
ΑΠΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ
παραγρ. 1 περιπτ. ι', ιστ', ιζ' και κγ'


Με την παράγραφο 4 του κοινοποιούμενου άρ­θρου 11 του Ν. 2386/96, που ισχύει από τη δημοσί­ευση του, ήτοι από 7/3/1996 αντικαθίστανται οι περι­πτώσεις ι', ιστ', το πρώτο εδάφιο της περίπτωσης ιζ', καθώς και η περίπτ. κγ', της παραγράφου 1, του άρ­θρου 18 του ν. 1642/86.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα οριζόμενα από τις νέες διατάξεις, κατά περίπτωση, ισχύουν τα ακόλουθα:

Α. Κοινωνική πρόνοια και ασφάλιση καθώς και προστασία των νέων (παραγρ. 1-ι' άρθρου 18)

Αναφορικά με την περίπτωση ι' της παραγρ. 1 του άρθρου 18 και λόγω της δημιουργίας νέων μορφών παροχής υπηρεσιών κοινωνικού χαρακτήρα, οι οποί­ες δεν είχαν προκύψει κατά το χρόνο έκδοσης της ε­γκυκλίου 10/Π. 4336/3162/10.7.87 παρέχονται συ­μπληρωματικά οι παρακάτω διευκρινίσεις:

1. Κοινωνική πρόνοια και ασφάλιση

Απαλλάσσεται από το Φ.Π.Α, η παροχή υπηρεσιών κοινωνικού χαρακτήρα και ασφάλισης, εφόσον αυτή παρέχεται από νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή άλλους οργανισμούς ή ιδρύματα αναγνωρισμένα α­πό το κράτος (π.χ. Ι ΚΑ, ταμεία κύριας και επικουρι­κής ασφάλισης, ιδρύματα).

Ειδικότερα απαλλάσσονται:

α) Η παροχή υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας κα­θώς και η στενά συνδεόμενη μ' αυτή παράδοση αγα­θών που πραγματοποιούνται από Ν.Π.Δ.Δ., ιδρύματα, οργανισμούς πρόνοιας, οίκους ευγηρίας, οίκους α­γάπης, άσυλα, ορφανοτροφεία, οικοτροφεία, οικι­σμούς υποδοχής και φιλοξενίας αναξιοπαθούντων ατόμων (π.χ. υπερηλίκων ατόμων, ατόμων με ειδικές ανάγκες, εξαρτημένων ατόμων από ναρκωτικές ου­σίες, οροθετικών ατόμων στον ιό του ΑΙ08, παλιννο­στούντων ομογενών κ.λπ.) εφόσον τα πρόσωπα αυ­τά είναι αναγνωρισμένα από το κράτος, ότι επιτε­λούν σκοπούς καθαρά κοινωνικούς και όχι κερδο­σκοπικούς και συνεπικουρούν ή αναπληρούντο κρά­τος στην παροχή κοινωνικής μέριμνας.

Διευκρινίζεται ότι, απαραίτητες προϋποθέσεις για την απαλλαγή των παρεχομένων υπηρεσιών από τα παραπάνω πρόσωπα είναι:

- Να λειτουργούν στα πλαίσια των οικείων διατά­ξεων περί παροχής κοινωνικής πρόνοιας, να ανα­γνωρίζονται από τον αρμόδιο δημόσιο φορέα ότι ε­πιτελούν τέτοιο σκοπό όπως ενδεικτικά μπορεί να α­ναφερθεί το Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας, στην αρμοδιότητα και τον έλεγχο του οποίου υπάγονται ο Εθνικός Οργανισμός Πρόνοιας, το ΠΙΚΠΑ, το Κέντρο Βρεφών «ΜΗΤΕΡΑ» κ.λπ., ή το Υπουργείο Εξωτερι­κών που εποπτεύει το Εθνικό ίδρυμα Υποδοχής και Αποκατάστασης Αποδήμων Παλιννοστούντων Ομο­γενών Ελλήνων κ.λπ. και

- Να είναι νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χα­ρακτήρα και

- Το είδος και η έκταση των παρεχομένων από αυ­τά υπηρεσιών να μην επιφέρουν στρέβλωση των ό­ρων ανταγωνισμού.

Επισημαίνεται ότι, δεν εμπίπτει στην απαλλαγή της περίπτωσης αυτής η παροχή υπηρεσιών στα πλαίσια κοινωνικής πρόνοιας από ιδιωτικές επιχειρή­σεις παροχής στέγασης και φιλοξενίας υπερηλίκων (οίκους ευγηρίας) και λοιπών ατόμων, όπως ενδει­κτικά αναφερόμενα είναι τα ιδιωτικά γηροκομεία ή τα διάφορα ιδιωτικά οικοτροφεία, που λειτουργούν με καθαρά ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια και εξακο­λουθούν να υπάγονται στο Φ.Π.Α.

Επομένως, οι επιχειρήσεις, φυσικά ή νομικά πρό­σωπα κερδοσκοπικού χαρακτήρα, δεν μπορούν να τύχουν απαλλαγής από το Φ.Π.Α, στα πλαίσια των προαναφερομένων διατάξεων, οι οποίες επιφυλάσ­σουν το ευεργέτημα της απαλλαγής μόνον στους οργανισμούς δημοσίου δικαίου και τους λοιπούς οργανισμούς που αναγνωρίζονται ως κοινωνικού χαρα­κτήρα από κάθε κράτος μέλος. Επισημαίνεται ότι, ως προς την παροχή κοινωνικής μέριμνας, προκειμένου να εφαρμοσθεί η σχετική απαλλακτική διάταξη, σχε­τικά με τα αν επιτελούνται σκοποί καθαρά κοινωνικοί και όχι κερδοσκοπικοί και γενικά αν πληρούται η προϋπόθεση της αναγνώρισης από τον αρμόδιο, κα­τά περίπτωση, δημόσιο φορέα (Υπουργείο Παιδείας, Υπουργείο Υγείας-Πρόνοιας, Υπουργείο Εξωτερικών κ.λπ.), καθόσον αυτό αποτελεί θέμα πραγματικό και ως τέτοιο ανήκει στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Προϊσταμένου Δ.Ο.Υ.

β) Η παροχή υπηρεσιών κοινωνικής προστασίας, μέριμνας κ.λπ. που πραγματοποιείται στα πλαίσια των διατάξεων του ν. 2082/1992 (ΦΕΚ 158Α/21-9-92) σχετικά με την «αναδιοργάνωση της Κοινωνικής Πρόνοιας και καθιέρωση νέων θεσμών Κοινωνικής Προστασίας» και ειδικότερα τα άρθρα 5, 6 και 7 αυ­τού που ορίζουν τον θεσμό της κατ' οίκον κοινωνικής προστασίας καθώς και τους όρους και τις προϋπο­θέσεις υλοποίησης των σχετικών με αυτή προγραμ­μάτων.

Η παραπάνω απαλλαγή ισχύει με την προϋπόθεση ότι, η υλοποίηση αυτών των προγραμμάτων επο­πτεύεται από το Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας ή α­πό τους εποπτευόμενους από αυτό φορείς που ε­φαρμόζουν τα προγράμματα της κατ' οίκον κοινωνι­κής προστασίας (π.χ. οργανισμοί τοπικής αυτοδιοί­κησης, Εκκλησίας της Ελλάδος, Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός ή άλλοι κοινωφελείς οργανισμοί) και ότι δεν επέρχεται, δι' αυτών στρέβλωση των όρων ανταγω­νισμού.

Τέλος επισημαίνεται ότι, η υπαγωγή ή μη της πα­ροχής των ανωτέρω υπηρεσιών από φυσικά πρόσω­πα εξετάζεται σε κάθε περίπτωση ξεχωριστά στα πλαίσια των γενικών διατάξεων του ΦΠΑ, κυρίως υ­πό το πρίσμα των οριζομένων στο άρθρο 3 παρ. 1 δεύτερο εδάφιο του νόμου καθώς και των ΑΥΟ Σ800/87 και Σ866/87 και τις διευκρινιστικές οδηγίες που έχουν δοθεί με την ΕΔΥΟ Σ1166/87.

γ) Η παροχή υπηρεσιών που συνδέεται με την κοι­νωνική πρόνοια, αφενός στα πλαίσια λειτουργίας του ειδικού προγράμματος αποασυλοποίησης-αποϊδρυματοποίησης χρονίων ασθενών με το θεσμό της «ανάδοχης οικογένειας» που ορίζεται στο άρθρο 93 του ν. 2071/92 (ΦΕΚ 123Α715-7-92) «περί εκσυγχρο­νισμού και οργάνωσης συστήματος υγείας» και αφε­τέρου στα πλαίσια της ανάθεσης ανηλίκων σε «ανά­δοχες οικογένειες» ή αποϊδρυματοποίησης ανηλί­κων με θεσμό «ανάδοχης οικογένειας», με βάση τους όρους και προϋποθέσεις που ορίζονται στο άρθρο 9 του 2082/92 (ΦΕΚ 158Α721-9-92) και στις διατάξεις του π.δ. 337/93 (ΦΕΚ 144Α72-9-1993).

Ειδικότερα, στην απαλλαγή αυτή εμπίπτουν οι α­μοιβές (μηνιαίο επίδομα κ.λπ.) που λαμβάνουν οι α­νάδοχες οικογένειες για τις παρεχόμενες υπηρεσίες (στέγασης, τροφής, καθαριότητας κ.λπ.) προς τους εντασσόμενους σε αυτές αρρώστους, άτομα με ειδι­κές ανάγκες κ.λπ., ή ανήλικα παιδιά, κατά περίπτω­ση. Προϋπόθεση για την απαλλαγή αποτελεί η ανα­γνώριση τους από το Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας ή άλλο αρμόδια φορέα, όσον αφορά την πλήρω­ση των όρων και προϋποθέσεων υπαγωγής τους σ' αυτόν τον θεσμό κοινωνικής πρόνοιας και μέριμνας και η ανάθεση αυτής της παροχής υπηρεσιών από τον αρμόδιο φορέα (π.χ. Νοσοκομείο, ΠΙΚΠΑ, ΕΟΠ, κ.λπ.).

Τέλος επισημαίνεται ότι, κάθε προηγούμενη ρύθ­μιση αντιθέτου περιεχομένου παύει να ισχύει.

2. Προστασία των παιδιών και των νέων

Επίσης με τις ίδιες διατάξεις της περίπτωσης ι' της παραγράγου 1 του άρθρου 18, απαλλάσσονται από το ΦΠΑ η παροχή υπηρεσιών και η παράδοση α­γαθών που συνδέονται στενά με την προστασία των παιδιών και των νέων που πραγματοποιούνται από νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή άλλους οργανισμούς ή ιδρύματα αναγνωρισμένα από το κράτος.

Ενδεικτικά αναφέρεται ότι, στις εν λόγω απαλλα­κτικές διατάξεις υπάγονται τα κέντρα νεότητας, τα πνευματικά κέντρα, τα κέντρα που βοηθούν την ανά­πτυξη της οικοτεχνίας για τον γυναικείο αγροτικό πληθυσμό και τα λοιπά κέντρα των Δήμων και Κοινο­τήτων, εφόσον αυτά τα πρόσωπα αναγνωρίζονται α­πό την Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς ή από άλλο αρμόδιο δημόσιο φορέα και οι διενεργούμενες από αυτά πράξεις δεν είναι τέτοιας μορφής και έκτασης ώστε με την απαλλαγή τους να επέρχεται στρέβλω­ση των όρων ανταγωνισμού.

Ομοίως, στις ίδιες απαλλακτικές διατάξεις, για τις παροχές υπηρεσιών και τις στενά συνδεόμενες με αυτές παραδόσεις αγαθών που διενεργούν, (π.χ. πα­ραδόσεις ενημερωτικών εντύπων κ.λπ.), υπάγονται οι διάφοροι φορείς καταπολέμησης της διάδοσης των ναρκωτικών και προστασίας των νέων, όπως εί­ναι το «Κέντρο θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων» (ΚΕ.ΘΕ.Α.) που ιδρύθηκε με τις διατάξεις του ν. 1729/87 (ΦΕΚ 144Α77-8-87), οι ιδρυόμενοι από το ΚΕ.ΘΕ.Α. συμβουλευτικοί σταθμοί, ή τα κέντρα σω­ματικής αποτοξίνωσης, οι θεραπευτικές Κοινότητες, τα κέντρα κοινωνικής επανένταξης και άλλες ανάλο­γες μονάδες, ο Ο.ΚΑ. ΝΑ (Οργανισμός κατά των ναρ­κωτικών) που ιδρύθηκε με τον ν. 2161/93 (ΦΕΚ 119/26-7-93), που εποπτεύονται από το Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας και ειδικότερα από το Γραφείο για το πρόβλημα χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών.

Διευκρινίζεται ότι, εάν τα προαναφερόμενα θερα­πευτικά κέντρα, στα πλαίσια της ευόδωσης των σκο­πών τους. παράγουν ή εμπορεύονται αγαθά (π.χ. πα­ραγωγή και πώληση αγροτικών προϊόντων), θεωρεί­ται ότι ασκούν οικονομική δραστηριότητα κατά την έννοια του άρθρου 4 του νόμου και υπάγονται για τις δραστηριότητες τους αυτές σε ΦΠΑ.

Με την ευκαιρία αυτή υπενθυμίζεται ότι, κατ' εφαρμογή της περίπτ. ιθ', της ίδιας παραγράφου και άρθρου, απαλλάσσονται επίσης από το ΦΠΑ τα έσο­δα από ευκαιριακού χαρακτήρα εκδηλώσεις, που ορ­γανώνουν τα πρόσωπα της ερμηνευόμενης περίπτω­σης ι' για την οικονομικής τους ενίσχυση, εφόσον οι εκδηλώσεις αυτές δεν ξεπερνούν τις δύο κατ' ανώτατο όριο ανά έτος (ΕΔΥΟ 1030141/1349/393/8-3-95, ΠΟΛ. 1071).

Για τη χορήγηση της σχετικής απαλλαγής από τον προϊστάμενο της ΔΟΥ της έδρας του αιτουμένου την απαλλαγή προσώπου, εφαρμόζονται οι διατάξεις της ΑΥΟ Π 6786/640/7-10-86.

Β. Φιλανθρωπικά, Συνδικαλιστικά, Πολιτιστικά Σωματεία κ.λπ.
(παραγρ. 1 - ιστ άρθρου 18)
Με το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 4 του άρ­θρου 11 του ν. 2386/1996, έγινε αντικατάσταση της περίπτωσης ιστ' της παραγράφου 1 του άρθρου 18. Με τις διατάξεις αυτές ορίζεται η απαλλαγή της πα­ροχής υπηρεσιών και των στενά συνδεομένων με αυ­τές παραδόσεων αγαθών προς τα μέλη τους, έναντι καταβολής συνδρομής από μη κερδοσκοπικού χα­ρακτήρα νομικά πρόσωπα και οργανισμούς, που επι­διώκουν στα πλαίσια του συλλογικού τους συμφέρο­ντος σκοπούς πολιτικούς, συνδικαλιστικούς, θρη­σκευτικούς, φιλοσοφικούς, φιλανθρωπικούς ή εθνι­κούς, εφόσον δεν οδηγούν σε στρέβλωση των όρων του ανταγωνισμού.

Διευκρινίζεται ότι, με τις νέες διατάξεις τίθεται πε­ριορισμός των απαλλασσομένων πράξεων που εμπί­πτουν στις εν λόγω διατάξεις, καθόσον εξαιρούνται από την απαλλαγή αυτή οι πράξεις εκείνες οι οποίες οδηγούν σε στρέβλωση των όρων του ανταγωνι­σμού. Με τη συμπλήρωση αυτής της προϋπόθεσης, ενσωματώνεται στο εσωτερικό δίκαιο μία από τις βα­σικές αρχές του κοινοτικού δικαίου, ότι δηλαδή για τη χορήγηση μιας απαλλαγής δεν πρέπει να επέρχε­ται στρέβλωση των όρων του ανταγωνισμού και να τίθενται σε μειονεκτικότερη θέση, από απόψεως φο­ρολογικής, όμοιες δραστηριότητες όταν ασκούνται κάτω από ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια.

Έτσι, για την απαλλαγή των συνδρομών που κα­ταβάλλονται σε πολιτιστικά, φιλανθρωπικά, συνδικα­λιστικά κ.λπ. σωματεία ή ενώσεις από τα μέλη τους, καθώς και των παραδιδομένων αγαθών (εντύπων, ε­φημερίδων κ.λπ.) ισχύουν οι οδηγίες που έχουν δο­θεί με την ΕΔΥΟ Π 4336/3162/εγκ. 10/10-7-87.

Αντίθετα, για την απαλλαγή των πράξεων παρο­χής υπηρεσιών και των παραδόσεων αγαθών που πραγματοποιούν τα εν λόγω σωματεία ή ενώσεις, θα πρέπει να διερευνάται η πλήρωση της προϋπόθεσης της μη στρέβλωσης των όρων του ανταγωνισμού με την έννοια ότι, οι ίδιες πράξεις εάν πραγματοποιού­ντο από υποκειμένους στο φόρο θα συνιστούσαν οι­κονομική δραστηριότητα κατά την έννοια του άρ­θρου 4 του νόμου και θα υπάγονταν σε ΦΠΑ. Ενδει­κτικά, για παράδειγμα αναφέρουμε ότι, η εκμετάλ­λευση πρατηρίων πώλησης αγαθών, βιβλιοπωλείων κ.λπ. από φιλανθρωπικά, συνδικαλιστικά κ.λπ. σωμα­τεία δεν υπάγεται στις εν λόγω απαλλακτικές διατά­ξεις, διότι τέτοιες δραστηριότητες εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 4 του νόμου και τα πρόσωπα αυτά αποκτούν την ιδιότητα του υποκειμένου στο φόρο. Περαιτέρω, η μη υπαγωγή στο ΦΠΑ τέτοιων δραστηριοτήτων πλήττει τον ανταγωνισμό και δημι­ουργεί ανισότητες ως προς τον φορολογική μετα­χείριση των υποκειμένων στο φόρο που επιδιώκουν σκοπούς κερδοσκοπικούς για όμοιες πράξεις.

Γ. Υπηρεσίες πολιτιστικής ή μορφωτικής φύσης
(παραγρ. 1-ιζ' άρθρου 18)

Με το τρίτο εδάφιο της παραγράφου 4 του άρ­θρου 11 του ν. 2386/1996, αντικαταστάθηκε το πρώ­το εδάφιο της περίπτωσης ιζ' της παραγράφου 1 του άρθρου 18 του νόμου. Με τις διατάξεις αυτές ορίζεται η απαλλαγή της παροχής υπηρεσιών πολιτιστικής ή μορφωτικής φύ­σης και των στενά συνδεόμενων με αυτές παραδό­σεων αγαθών που πραγματοποιούνται από νομικά πρόσωπα ή άλλους οργανισμούς ή ιδρύματα μη κερ­δοσκοπικού χαρακτήρα, τα οποία λειτουργούν νόμι­μα και έχουν σκοπούς πολιτιστικούς ή μορφωτικούς. εφόσον δεν οδηγούν σε στρέβλωση των όρων του α­νταγωνισμού.

Όπως αναλύθηκε και στην προηγούμενη περίπτω­ση, με τις νέες διατάξεις καθίσταται σαφές ότι εξαι­ρούνται από την απαλλαγή οι πράξεις εκείνες οι ο­ποίες οδηγούν σε στρέβλωση των όρων του αντα­γωνισμού, πράγμα που αποτελεί μια από τις βασικές αρχές του κοινοτικού δικαίου.

Ειδικότερα, όσον αφορά τις πράξεις που εμπί­πτουν στις εν λόγω απαλλακτικές διατάξεις, ισχύουν οι οδηγίες που έχουν δοθεί με την ΕΔΥΟ 1131481/7043/0014/23-12-1992 ΠΟΛ. 1282.

Εντούτοις, για την απαλλαγή των πράξεων παρο­χής υπηρεσιών και των παραδόσεων αγαθών, που πραγματοποιούν τα πρόσωπα που προβλέπονται α­πό την εν λόγω διάταξη θα πρέπει σε κάθε περίπτω­ση, να διερευνάται αν πληρούται η προϋπόθεση μη στρέβλωσης των όρων του ανταγωνισμού, ότι δηλα­δή, οι ίδιες πράξεις εάν επραγματοποιούντο από υ­ποκείμενους στο φόρο θα συνιστούσαν οικονομική δραστηριότητα κατά την έννοια του άρθρου 4 και θα υπάγονταν σε ΦΠΑ.

Για παράδειγμα αναφέρουμε ότι, η παροχή υπη­ρεσιών συντήρησης αρχαιοτήτων και έργων τέχνης ή η πώληση αντιγράφων των εκθεμάτων, εκμαγείων κ.λπ., ενός μουσείου ή η πώληση ιστορικών βιβλίων, βιντεοκασετών, διαφανειών (σλάϊτς) κ.λπ. από τα πρόσωπα της διάταξης αυτής, δεν υπάγονται στην απαλλαγή ΦΠΑ, διότι τέτοιες δραστηριότητες εμπί­πτουν στις διατάξεις του άρθρου 4 του νόμου και τα πρόσωπα που τις πραγματοποιούν αποκτούν την ι­διότητα του υποκειμένου στο φόρο και υπάγονται στο φόρο για τη δραστηριότητα τους αυτή, ανεξάρ­τητα από τον επιδιωκόμενο από αυτά σκοπό και τη νομική τους μορφή.

Παράδειγμα

Μουσείο ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ, ως νομικό πρόσωπο, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που επι­διώκει σκοπούς μορφωτικούς και πολιτιστικούς, με­ταξύ άλλων πωλεί στους επισκέπτες αντίγραφα των εκθεμάτων του, κοσμήματα, κεντήματα κ.λπ. Τα έσο­δα από την δραστηριότητα του αυτή υπάγονται στο ΦΠΑ, ενώ τα έσοδα από τα εισιτήρια εισόδου στο μουσείο απαλλάσσονται από Φ.Π.Α.

Γενικές Παρατηρήσεις

Επ' ευκαιρία σας επισημαίνουμε ότι, για τη χορή­γηση της απαλλαγής από ΦΠΑ των πράξεων που διε­νεργούν τα νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και εμπίπτουν στις περιπτώσεις ι', ιε', ιστ' και ιζ' της παρ. 1 άρθρου 18 του ν. 1642/86, πρέπει να διερευνάται, εκτός της αναγνώρισης και εποπτείας που ασκείται επ' αυτών από τον αρμόδιο δημόσιο φορέα, στις περιπτώσεις που αυτό προβλέπεται, η συνδρομή και των παρακά­τω προϋποθέσεων:

α) Το νομικό πρόσωπο να μην έχει κερδοσκοπι­κό χαρακτήρα

Τα διενεργούντα αυτές τις πράξεις νομικά πρό­σωπα δεν πρέπει να έχουν ως σκοπό τη συστηματι­κή επιδίωξη του κέρδους, τα ενδεχόμενα δε κέρδη τους δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να διανέμο­νται άμεσα ή έμμεσα, αλλά να διατίθενται για τη δια­τήρηση ή τη βελτίωση των παρεχομένων υπηρεσιών, δηλαδή να επιτελούν αυτά μη κερδοσκοπικού χαρα­κτήρα σκοπούς.

Όπως είναι γνωστό, στο εσωτερικό της χώρας, ως μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα πρόσωπο ο νόμος α­ναφέρει μόνο νομικά πρόσωπα και όχι ατομικές επι­χειρήσεις (φυσικά πρόσωπα), ο κερδοσκοπικός ή μη χαρακτήρας των οποίων προκύπτει από τη συστατι­κή τους πράξη (καταστατικό), οι δε δραστηριότητες των προσώπων αυτών σχετικά με το αν είναι σύμφω­νες ή μη με τους σκοπούς τους ελέγχονται σε κάθε περίπτωση από την αρμόδια ΔΟΥ.

Στα προαναφερόμενα ερμηνευτικά πλαίσια, ήτοι της μη χορήγησης των σχετικών απαλλαγών από ΦΠΑ σε φυσικά πρόσωπα, που κατά τεκμήριο του νό­μου επιδιώκουν σκοπούς κερδοσκοπικούς, εντάσσε­ται και η απόφαση της 11ης Αυγούστου 1995 του ΔΕΚ στην προδικαστική υπόθεση 0-453/93, με την ο­ποία ερμηνεύθηκαν οι αντίστοιχες, περί καθορισμού των προϋποθέσεων για τη χορήγηση των εν λόγω α­παλλαγών ΦΠΑ, διατάξεις του κοινοτικού δικαίου (άρθρο 13 παρ. 2 της έκτης οδηγίας).

β) Οι πραγματοποιούμενες πράξεις να μην προ­καλούν στρέβλωση των όρων του ανταγωνισμού

Οι παροχές υπηρεσιών και οι παραδόσεις αγαθών που παρέχονται από τα προαναφερόμενα νομικά πρόσωπα και προορίζονται κυρίως να προσπορί­σουν σ' αυτά συμπληρωματικά έσοδα αποκλείονται από τις εν λόγω απαλλαγές από ΦΠΑ (αρ. 18 παρ. 1 περιπτ. ι', ιε'. ιστ' και ιζ'), εφόσον πρόκειται για ταυ­τόσημες πράξεις που ανταγωνίζονται άμεσα τις πρά­ξεις εμπορικών επιχειρήσεων που υπάγονται στο φό­ρο (π.χ. αθλητικές εκδηλώσεις από σωματείο με ει­σιτήριο, συντηρήσεις παραδοσιακών κτιρίων από μουσείο, η παροχή υπηρεσιών γυμναστικής από γυ­μναστήριο που έχει τυπικά το χαρακτήρα του Σωμα­τείου έναντι καταβολής αμοιβής υπό μορφή συνδρο­μής των γυμναζόμενων προσώπων - μελών, ανεξάρ­τητα αν η αμοιβή - συνδρομή καταβάλλεται περιοδι­κά ή εφάπαξ κ.λπ.).

Με τη συμπλήρωση αυτής της προϋπόθεσης εν­σωματώνεται στο εσωτερικό μας δίκαιο μια από τις βασικές αρχές του κοινοτικού δικαίου, ότι δηλαδή. για τη χορήγηση της απαλλαγής ΦΠΑ δεν πρέπει να επέρχεται στρέβλωση των όρων του ανταγωνισμού και να τίθενται, φορολογικά, σε μειονεκτικότερη θέ­ση, με όμοιες δραστηριότητες, όταν αυτές ασκού­νται κάτω από ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια (π.χ. εκ­μετάλλευση πρατηρίου πώλησης αγαθών από φιλαν­θρωπικό σωματείο, εκμετάλλευση κυλικείου - ανα­ψυκτηρίου από Δήμο κ.λπ.).

Τέλος, σχετικά με την απαλλαγή των πράξεων που πραγματοποιούν νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπι­κού χαρακτήρα, στα πλαίσια των σκοπών που ανα­φέρονται στις επί μέρους περιπτώσεις της παρα­γράφου 1 του άρθρου 18 του Ν. 1642/86, οι όροι και οι προϋποθέσεις αυτής θα οριστούν με σχετική από­φαση του Υπουργού Οικονομικών.

Δ. Αμοιβαία Κεφάλαια
(1-κγ' άρθρου 18)

Με τις διατάξεις της παραγράφου 34 του άρθρου 11 του Ν. 2386/96 που ισχύουν από 1.1.1996, σύμ­φωνα με την παράγραφο 41 του ίδιου άρθρου, αντι­καθίσταται η περίπτωση κγ' της παραγράφου 1 του άρθρου 18.

Η αντικατάσταση αυτή κρίθηκε αναγκαία, προκει­μένου να υπάρχει προσαρμογή του ορισμού των α­μοιβαίων κεφαλαίων με βάση τη νομοθεσία που κάθε φορά ισχύει γι' αυτά.