Ευρετήριο Άρθρου

 

 

Άρθρο 48
ΑΛΛΑ ΠΡΟΣΤΙΜΑ


Με τις διατάξεις της παραγράφου 21 του άρθρου 11 του νόμου 2386/96, που ισχύουν από τη δημοσί­ευση του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (7.3.1996), αντικαταστάθηκε το άρθρο 48 του ν. 1642/86.
Η αντικατάσταση αυτή έγινε με σκοπό την αποτε­λεσματικότερη καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, αφού τα επιβαλλόμενα πρόστιμα κατανέμονται ορ­θολογικότερα και ανάλογα με τη διαπιστούμενη από τον έλεγχο παράβαση.
Ειδικότερα, με τις διατάξεις του άρθρου αυτού προβλέπονται τα εξής:

1. Με τις διατάξεις της παραγράφου 1 ορίζεται ό­τι επιβάλλεται αυτοτελές πρόστιμο, για κάθε παρά­βαση που διαπράττουν τα πρόσωπα που παραβαί­νουν τις διατάξεις του ν. 1642/86, το οποίο κυμαίνε­ται από 20.000 δρχ. μέχρι 400.000 δρχ., ανάλογα με το μέγεθος της διαπραττόμενης παράβασης, η ο­ποία εκτιμάται αντικειμενικά από τον προϊστάμενο της αρμόδιας Δ.Ο.Υ.
Το παραπάνω πρόστιμο δεν επιβάλλεται για πα­ραβάσεις του υπόχρεου στο φόρο, που σχετίζονται με την υποβολή της περιοδικής και εκκαθαριστικής δήλωσης Φ.Π.Α., εφόσον με τις δηλώσεις αυτές προ­κύπτει φόρος για καταβολή δεδομένου ότι, οι σχετι­κές με τις δηλώσεις αυτές κυρώσεις προβλέπονται από τις διατάξεις των παραγράφων 1 έως και 5 του άρθρου 47, κατά περίπτωση.
Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι το πρόστιμο της πα­ραγράφου αυτής επιβάλλεται και για τις αρχικές μη­δενικές ή πιστωτικές περιοδικές και εκκαθαριστικές δηλώσεις που υποβάλλονται εκπρόθεσμα μετά την έναρξη ισχύος των εν λόγω διατάξεων (7-3-1996).
Επομένως οι διατάξεις της παραγράφου αυτής ε­φαρμόζονται για δηλώσεις, η προθεσμία υποβολής των οποίων λήγει μετά την ίδια ως άνω ημερομηνία και με την προϋπόθεση ότι από τις δηλώσεις αυτές δεν προκύπτει φόρος και καταβολή.
Διευκρινίζεται ακόμη ότι, οι διατάξεις της ως άνω παραγράφου εφαρμόζονται, με τις παραπάνω προϋ­ποθέσεις επί αρχικών και όχι επί συμπληρωματικών ή τροποποιητικών δηλώσεων, ανεξάρτητα από το χρό­νο διαπίστωσης της παρατυπίας.
Επομένως το πρόστιμο της παραγράφου αυτής θα επιβάλλεται μόνο στις αρχικές πιστωτικές ή μη­δενικές (περιοδικές ή εκκαθαριστικές) δηλώσεις που υποβάλλονται εκπρόθεσμα, και όχι στις συμπληρω­ματικές ή τροποποιητικές αυτών, έστω και αν το α­ποτέλεσμα αυτών εξακολουθεί να είναι πιστωτικό ή μηδενικό.
Επισημαίνεται ότι, αν μετά από έλεγχο ή την υπο­βολή τροποποιητικής ή συμπληρωματικής δήλωσης, περιοδικής ή εκκαθαριστικής, επέρχεται διαφορο­ποίηση του αρχικού πιστωτικού υπολοίπου με απο­τέλεσμα αυτό να μετατρέπεται σε χρεωστικό, στην περίπτωση αυτή θα έχουν εφαρμογή οι διατάξεις του άρθρου 47 και όχι της παραγράφου 1 του άρ­θρου 48.
2. Με τις νέες διατάξεις της παραγράφου 2 του άρθρου 48 ορίζεται η επιβολή ειδικού πενταπλάσιου προστίμου στη διαφορά του φόρου που προκύπτει ύστερα από έλεγχο, προσωρινό, μερικό ή τακτικό, ε­φόσον διαπιστωθεί ότι ο φόρος δεν καταβλήθηκε ή συμψηφίστηκε ή επιστράφηκε στον υποκείμενο, κα­τά τα ειδικότερα αναφερόμενα στις παρακάτω περι­πτώσεις α) και β).

α) Σύμφωνα με την περίπτωση α' της παραγρά­φου 2 του άρθρου 48, επιβάλλεται το ειδικό πεντα­πλάσιο πρόστιμο όταν διαπιστωθεί ότι ο υποκείμε­νος στο φόρο εξέπεσε ή έλαβε επιστροφή φόρου με βάση πλαστά, εικονικά ή νοθευμένα φορολογικά στοιχεία και εφόσον το ποσό του διαφυγόντος την πληρωμή φόρου, σε μία ή περισσότερες φορολογι­κές περιόδους ή στη διαχειριστική περίοδο, είναι πο­σό μεγαλύτερο των 100.000 δρχ.
Κατά συνέπεια των ανωτέρω επιβάλλεται πεντα­πλάσιο πρόστιμο όχι μόνο στην περίπτωση που ο εκπεσθείς ή επιστραφείς φόρος συνολικά ξεπερνά τις 100.000 δρχ. σε κάθε φορολογική ή διαχειριστική πε­ρίοδο αλλά και στις περιπτώσεις στις οποίες ο φό­ρος αυτός σε μία ή περισσότερες φορολογικές πε­ριόδους είναι μεν μικρότερος των 100.000 δρχ., αλ­λά αθροιζόμενος, συνολικά μέσα στην ίδια διαχειρι­στική περίοδο, υπερβαίνει το ποσό των 100.000 δρχ.
Παράδειγμα: έστω ότι ο έλεγχος διαπιστώνει ότι ο υποκείμενος Α στις φορολογικές περιόδους των μη­νών Απριλίου, Ιουνίου και Νοεμβρίου εξέπεσε ή έλα­βε επιστροφή Φ.Π.Α, με βάση πλαστά στοιχεία που ε­ξέδωσε ο προμηθευτής του, ως εξής:

α) φορολογική περίοδος Απριλίου, τιμολόγιο Νο 5 40.000 δρχ. ΦΠΑ

β) φορολογική περίοδος Ιουνίου, τιμολόγιο Νο 7 50.000 δρχ. ΦΠΑ

γ) φορολογική περίοδος Νοεμβρίου,

τιμολόγιο Νο 10 30.000 δρχ. ΦΠΑ

Σύνολο 120.000δρχ. ΦΠΑ

Στη περίπτωση του παραδείγματος μας, επιβάλ­λεται πέραν του κύριου φόρου και της προσαύξησης πενταπλάσιο ειδικό πρόστιμο ήτοι 600.000 δρχ. (120.000x5) επειδή ο υποκείμενος Α διενήργησε έκ­πτωση του φόρου ή του επιστράφηκε φόρος 120.000 δρχ. συνολικά με βάση τα παραπάνω πλα­στά τιμολόγια που εκδόθηκαν από τον προμηθευτή του, στις παραπάνω φορολογικές περιόδους και των οποίων ο φόρος αθροιζόμενος ξεπερνά το ποσό των 100.000δρχ.
Τονίζεται ότι στις διατάξεις της περίπτωσης αυ­τής, περί επιβολής πενταπλασίου προστίμου, δεν υ­πάγεται μόνο ο λήπτης πλαστών, εικονικών ή νοθευ­μένων φορολογικών στοιχεία αλλά και ο εκδότης αυ­τών εφόσον δεν έχει συμπεριλάβει στις δηλώσεις Φ.Π.Α, και δεν έχει αποδώσει στο δημόσιο, το Φ.Π.Α. των στοιχείων αυτών, μέχρι την ημερομηνία έκδοσης της εντολής ελέγχου.
Υπενθυμίζεται ότι, για το ως άνω πενταπλάσιο πρόστιμο δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 42 του ν. 1642/86, δηλαδή δεν χωρεί γι' αυτό το πρό­στιμο συμβιβασμός, σύμφωνα με το δεύτερο εδάφιο της περιπτ. α' της παραγρ. 2 του ίδιου άρθρου (48).
β) Επίσης, σύμφωνα με την περίπτωση β' της πα­ραγρ. 2 του άρθρου 48 μετά από έλεγχο (προσωρι­νό ή τακτικό) επιβάλλεται ειδικό πενταπλάσιο πρό­στιμο, εφόσον διαπιστωθεί ότι, ο υποκείμενος δεν α­πέδωσε στο δημόσιο τον οφειλόμενο από αυτόν φό­ρο λόγω οποιασδήποτε άλλης μη νόμιμης ενέργειας του η οποία όμως δεν έχει σχέση με πλαστά, εικονι­κά ή νοθευμένα φορολογικά στοιχεία (π.χ. διαπίστω­ση μη καταβολής του φόρου μέχρι την ημερομηνία έκδοσης της εντολής ελέγχου, διενέργεια έκπτωσης φόρου τον οποίο δεν δικαιούται, εσφαλμένη άθροι­ση του φόρου των εισροών ή εκροών κ.λπ.) και εφό­σον το ποσό του φόρου αυτού σε μία ή περισσότε­ρες φορολογικές περιόδους ή στην ίδια διαχειριστι­κή περίοδο υπερβαίνει συνολικά τις 100.000 δρχ.
Τονίζεται ότι, για το εν λόγω πενταπλάσιο πρόστι­μο το οποίο επιβάλλεται στον υποκείμενο λόγω ο­ποιασδήποτε άλλης μη νόμιμης ενέργειας του, ε­φαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 42 του ν. 1642/86, δηλαδή χωρεί στην περίπτωση αυτή συμβι­βασμός.

Τέλος τονίζεται ότι, το πενταπλάσιο πρόστιμο γε­νικά, του άρθρου 48 του ν. 1642/86 επιβάλλεται σε κάθε περίπτωση που, κατά την ημερομηνία έκδοσης της εντολής ελέγχου από την αρμόδια Δ.Ο.Υ., δεν έ­χουν υποβληθεί ή έχουν υποβληθεί από τον υποκεί­μενο ανακριβείς δηλώσεις Φ.Π.Α, και ανεξάρτητα α­πό το γεγονός αν μετά την ημερομηνία αυτή ο υπο­κείμενος, υποβάλλει εκπρόθεσμη αρχική ή συμπλη­ρωματική περιοδική ή εκκαθαριστική δήλωση Φ.Π.Α. προκειμένου να αποδώσει με ακρίβεια τον οφειλόμε­νο φόρο.
Εδώ πρέπει να διευκρινισθεί ότι, ως «εντολή ελέγ­χου» μετά την έκδοση της οποίας επιβάλλεται, σε κά­θε περίπτωση, το προβλεπόμενο, πενταπλάσιο πρό­στιμο του άρθρου 48 λαμβάνεται μόνο η εξατομίκευ­ση εντολής ελέγχου (προσωρινού ή μερικού ή τακτι­κού ελέγχου) και όχι εντολή ελέγχου που αφορά γε­νικά αόριστο έλεγχο επιχειρήσεων όπως συμβαίνει με τους γενικούς ελέγχους που πραγματοποιούν προληπτικά η Υ.Π.Ε.Δ.Α., (το Σ.Δ.Ο.Ε.), τα συνεργεία προληπτικού ελέγχου κ.λπ.
Επισημαίνεται ότι, στις διατάξεις της περίπτωσης αυτής δεν υπάγεται ο υποκείμενος στο φόρο λήπτης εικονικών, πλαστών ή νοθευμένων φορολογικών στοιχείων ο οποίος περιέλαβε στις δηλώσεις Φ.Π.Α. καθώς και ο εκδότης που δεν περιέλαβε τα εν λόγω στοιχεία στις δηλώσεις του, προκειμένου να αποφύ­γει την ακριβή απόδοση του φόρου. Στην περίπτωση αυτή, εφαρμόζονται οι διατάξεις της περίπτωσης α' της παραγράφου 2 του άρθρου 48 και το πενταπλά­σιο πρόστιμο δεν επιδέχεται συμβιβασμό κατά τη δι­οικητική επίλυση της διαφοράς.
3. Σύμφωνα με τα παραπάνω και για τη σωστή και ομοιόμορφη εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 48 του ν. 1642/86, επισημαίνουμε ακόμη τα εξής:

α) Το πρόστιμο της παραγράφου 1 του άρθρου 48 επιβάλλεται γενικά στα πρόσωπα που παραβαίνουν τις διατάξεις του ν. 1642/86, όπως ισχύει και ειδικό­τερα:

- Σε κάθε περίπτωση μη συμμόρφωσης προς τις υποχρεώσεις των άρθρων 29, παραγρ. 1, 4, 5 και 6, 30 και 31, παραγρ. 1,4,6 και 7, εκτός αυτών που σχε­τίζονται με περιοδικές και εκκαθαριστικές δηλώσεις Φ.Π.Α., εφόσον προκύπτει φόρος για καταβολή, πο­σού μεγαλύτερου των χιλίων δραχμών.
- Σε κάθε περίπτωση που, μετά από έλεγχο, δια­πιστωθεί ανακρίβεια των υποβαλλομένων δηλώσε­ων, εφόσον εκ της ανακρίβειας αυτής προκύπτει πιστωτικό υπόλοιπο ή χρεωστικό κάτω των χιλίων δραχμών.
- Σε κάθε άλλη περίπτωση που ο υποκείμενος στο φόρο δεν εκπληρεί τις, υπό των κατ' ιδία διατάξεων, επιβαλλόμενες υποχρεώσεις, ανεξάρτητα από τον τόπο εγκατάστασης του. Επί αλλοδαπών ο καταλο­γισμός γίνεται στον αντιπρόσωπο του που έχει υπο­χρέωση να ορίσει στην Ελλάδα και εφόσον δεν υ­πάρχει αντιπρόσωπος και ο υπόχρεος είναι εγκατε­στημένος σε άλλο κράτος μέλος, ο καταλογισμός μπορεί να γίνει άμεσα στον υπόχρεο, σύμφωνα με την Οδηγία ΕΟΚ 76/308, όπως συμπληρώθηκε και ι­σχύει με την 79/1071 όμοια.
Τονίζεται ότι, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, δεν επιβάλλεται το πρόστιμο της παραγράφου 1 του άρθρου 48 σε περίπτωση εκπρόθεσμης συμπληρω­ματικής ή τροποποιητικής δήλωσης, ανεξάρτητα α­πό το προκύπτον από αυτήν αποτέλεσμα,

β) Σχετικά με το ειδικό πρόστιορολογικά στοιχεία που έλαβε, καθώς και σε κάθε περίπτωση που δεν απέδωσε στο δημόσιο το νόμιμα οφειλόμενο ποσό φόρου, ανεξάρτητα από την αιτία της μη απόδοσης του π.χ. λόγω μη διεμο της παραγράφου 2 του άρθρου 48, διευκρινίζεται ότι:

- Επιβάλλεται πάντοτε μετά από τη διενέργεια ο­ποιουδήποτε φορολογικού ελέγχου (προσωρινού, τακτικού, μερικού ή ολικού), ανεξάρτητα από την τυ­χόν υποβολή εκπρόθεσμης, αρχικής τροποποιητικής ή συμπληρωματικής δήλωσης που θα γίνει μετά την έκδοση της σχετικής εντολής ελέγχου.
- Βάση επιβολής του ειδικού πενταπλάσιου προ­στίμου αποτελεί το ποσό φόρου που ο υποκείμενος επωφελήθηκε με την πραγματοποίηση έκπτωσης ή επιστροφής φόρου που του έγινε με βάση πλαστά ή εικονικά φνέρ­γειας Pro rata ή διακανονισμού, μη υποβολής δήλω­σης, λόγω λογιστικών διαφορών κ.λπ.

Εδώ, πρέπει να επισημάνουμε ότι, το πρόστιμο της παραγράφου 2 του άρθρου 48 δεν επιβάλλεται στην περίπτωση κατά την οποία ο υποκείμενος, καί­τοι έχει καταχωρήσει πλαστά ή εικονικά ή νοθευμένα φορολογικά στοιχεία που έχει λάβει, στα τηρούμενα από αυτόν βιβλία του Κ. Β.Σ. και έχει καταχωρήσει τον αναλογούντα στην αξία αυτών Φ.Π.Α., εντούτοις από την καταχώρηση αυτή δεν επηρεάζεται ο προς απόδοση φόρος αλλά προσαυξάνεται ισόποσα το ή­δη πιστωτικό του υπόλοιπο Φ.Π.Α. Στην περίπτωση αυτή, ο καταλογισμός του προστίμου θα γίνει μετά την αναπροσαρμογή του πιστωτικού υπολοίπου, που θα γίνει μετά από έλεγχο των περιοδικών δηλώσεων των επόμενων φορολογικών περιόδων και σε όποια επόμενη φορολογική περίοδο προκύψει χρεωστικό υπόλοιπο συνεπεία της απόρριψης του ποσού του φόρου των πλαστών ή εικονικών στοιχείων, θα ε­φαρμόζονται, για το ποσό αυτό, οι διατάξεις των άρ­θρων 47 και 48 παράγραφος 2.
Εξυπακούεται ότι, για τον υπολογισμό του χρεω­στικού υπολοίπου επί του οποίου θα έχουν εφαρμο­γή οι διατάξεις, των άρθρων 47 και 48 παράγραφος 2.
Εξυπακούεται ότι, για τον υπολογισμό του χρεω­στικού υπολοίπου επί του οποίου θα έχουν εφαρμο­γή οι διατάξεις, των άρθρων 47 και 48 θα τύχουν ε­φαρμογής οι οδηγίες που έχουν δοθεί με την Δ.Υ.Ο. 1071252/5076/ΠΟΛ. 1166/ 30.7.91 για τον υπολογισμό του ποσού που παραγράφεται.
Τονίζεται επίσης ότι, η διενέργεια έκπτωσης ή ε­πιστροφής Φ.Π.Α, με βάση πλαστά, εικονικά ή νο­θευμένα φορολογικά στοιχεία, δεν αναγνωρίζεται για τον αποδέκτη ως νόμιμη άσκηση δικαιώματος ε­νώ ο εκδότης των στοιχείων αυτών οφείλει να αποδώσει στο δημόσιο τον αναγραφόμενο σ' αυτά Φ.Π.Α.
Επισημαίνεται πάντως ότι, εφόσον η αρχική εντο­λή δεν καλύπτει τις ανάγκες του ελέγχου, των παρα­πάνω περιπτώσεων θα πρέπει να δίνεται άμεσα συ­μπληρωματική εντολή ελέγχου, προκειμένου να διε­νεργηθεί και ο έλεγχος (προσωρινός ή τακτικός) των επομένως φορολογικών περιόδων, για την άμεση βε­βαίωση του εν λόγω ποσού, σύμφωνα με τις παρα­πάνω διατάξεις, δεδομένου ότι, σε περίπτωση διακο­πής του ελέγχου ο υποκείμενος ενδέχεται να υποβά­λει τροποποιητική δήλωση και να καταβάλει μόνο τον κύριο φόρο και την προσαύξηση, χωρίς άλλη οι­κονομική επιβάρυνση. Επ' ευκαιρία διευκρινίζουμε ό­τι, η πρακτική που ακολουθείται από ορισμένες Δ.Ο.Υ. να βεβαιώνουν και να απαιτούν την καταβολή του μέρους εκείνου του πιστωτικού υπολοίπου που δεν αναγνωριζόταν από τον έλεγχο, παρέχοντας πα­ράλληλα το δικαίωμα έκπτωσης του δεν θα εφαρμό­ζεται του λοιπού, μετά την παραπάνω λύση. Επομέ­νως δεν θα πρέπει να γίνεται άμεση βεβαίωση και κα­ταβολή των τυχόν διαφορών που προκύπτουν με βά­ση τον έλεγχο, εφόσον και μετά τον έλεγχο εξακο­λουθεί να παραμένει πιστωτικό υπόλοιπο, για συμ­ψηφισμό του οποίου γίνεται μεταφορά σε επόμενες περιόδους. Στην περίπτωση αυτή, θα γίνεται, όπως αναφέρουμε και παραπάνω, άμεση αναμόρφωση του υπολοίπου των περιοδικών δηλώσεων της επό­μενης χρονικής ή διαχειριστικής περιόδου με βάση τα οριστικά στοιχεία του ελέγχου και άμεση βεβαίω­ση της χρεωστικής διαφοράς που θα προκύψει στις επόμενες περιόδους, με όλες τις οικονομικές, διοι­κητικές και ποινικές κυρώσεις, όπου συντρέχει περί­πτωση.