Άρθρο 48
ΑΛΛΑ ΠΡΟΣΤΙΜΑ
Με τις διατάξεις της παραγράφου 21 του άρθρου 11 του νόμου 2386/96, που ισχύουν από τη δημοσίευση του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (7.3.1996), αντικαταστάθηκε το άρθρο 48 του ν. 1642/86.
Η αντικατάσταση αυτή έγινε με σκοπό την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, αφού τα επιβαλλόμενα πρόστιμα κατανέμονται ορθολογικότερα και ανάλογα με τη διαπιστούμενη από τον έλεγχο παράβαση.
Ειδικότερα, με τις διατάξεις του άρθρου αυτού προβλέπονται τα εξής:
1. Με τις διατάξεις της παραγράφου 1 ορίζεται ότι επιβάλλεται αυτοτελές πρόστιμο, για κάθε παράβαση που διαπράττουν τα πρόσωπα που παραβαίνουν τις διατάξεις του ν. 1642/86, το οποίο κυμαίνεται από 20.000 δρχ. μέχρι 400.000 δρχ., ανάλογα με το μέγεθος της διαπραττόμενης παράβασης, η οποία εκτιμάται αντικειμενικά από τον προϊστάμενο της αρμόδιας Δ.Ο.Υ.
Το παραπάνω πρόστιμο δεν επιβάλλεται για παραβάσεις του υπόχρεου στο φόρο, που σχετίζονται με την υποβολή της περιοδικής και εκκαθαριστικής δήλωσης Φ.Π.Α., εφόσον με τις δηλώσεις αυτές προκύπτει φόρος για καταβολή δεδομένου ότι, οι σχετικές με τις δηλώσεις αυτές κυρώσεις προβλέπονται από τις διατάξεις των παραγράφων 1 έως και 5 του άρθρου 47, κατά περίπτωση.
Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι το πρόστιμο της παραγράφου αυτής επιβάλλεται και για τις αρχικές μηδενικές ή πιστωτικές περιοδικές και εκκαθαριστικές δηλώσεις που υποβάλλονται εκπρόθεσμα μετά την έναρξη ισχύος των εν λόγω διατάξεων (7-3-1996).
Επομένως οι διατάξεις της παραγράφου αυτής εφαρμόζονται για δηλώσεις, η προθεσμία υποβολής των οποίων λήγει μετά την ίδια ως άνω ημερομηνία και με την προϋπόθεση ότι από τις δηλώσεις αυτές δεν προκύπτει φόρος και καταβολή.
Διευκρινίζεται ακόμη ότι, οι διατάξεις της ως άνω παραγράφου εφαρμόζονται, με τις παραπάνω προϋποθέσεις επί αρχικών και όχι επί συμπληρωματικών ή τροποποιητικών δηλώσεων, ανεξάρτητα από το χρόνο διαπίστωσης της παρατυπίας.
Επομένως το πρόστιμο της παραγράφου αυτής θα επιβάλλεται μόνο στις αρχικές πιστωτικές ή μηδενικές (περιοδικές ή εκκαθαριστικές) δηλώσεις που υποβάλλονται εκπρόθεσμα, και όχι στις συμπληρωματικές ή τροποποιητικές αυτών, έστω και αν το αποτέλεσμα αυτών εξακολουθεί να είναι πιστωτικό ή μηδενικό.
Επισημαίνεται ότι, αν μετά από έλεγχο ή την υποβολή τροποποιητικής ή συμπληρωματικής δήλωσης, περιοδικής ή εκκαθαριστικής, επέρχεται διαφοροποίηση του αρχικού πιστωτικού υπολοίπου με αποτέλεσμα αυτό να μετατρέπεται σε χρεωστικό, στην περίπτωση αυτή θα έχουν εφαρμογή οι διατάξεις του άρθρου 47 και όχι της παραγράφου 1 του άρθρου 48.
2. Με τις νέες διατάξεις της παραγράφου 2 του άρθρου 48 ορίζεται η επιβολή ειδικού πενταπλάσιου προστίμου στη διαφορά του φόρου που προκύπτει ύστερα από έλεγχο, προσωρινό, μερικό ή τακτικό, εφόσον διαπιστωθεί ότι ο φόρος δεν καταβλήθηκε ή συμψηφίστηκε ή επιστράφηκε στον υποκείμενο, κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στις παρακάτω περιπτώσεις α) και β).
α) Σύμφωνα με την περίπτωση α' της παραγράφου 2 του άρθρου 48, επιβάλλεται το ειδικό πενταπλάσιο πρόστιμο όταν διαπιστωθεί ότι ο υποκείμενος στο φόρο εξέπεσε ή έλαβε επιστροφή φόρου με βάση πλαστά, εικονικά ή νοθευμένα φορολογικά στοιχεία και εφόσον το ποσό του διαφυγόντος την πληρωμή φόρου, σε μία ή περισσότερες φορολογικές περιόδους ή στη διαχειριστική περίοδο, είναι ποσό μεγαλύτερο των 100.000 δρχ.
Κατά συνέπεια των ανωτέρω επιβάλλεται πενταπλάσιο πρόστιμο όχι μόνο στην περίπτωση που ο εκπεσθείς ή επιστραφείς φόρος συνολικά ξεπερνά τις 100.000 δρχ. σε κάθε φορολογική ή διαχειριστική περίοδο αλλά και στις περιπτώσεις στις οποίες ο φόρος αυτός σε μία ή περισσότερες φορολογικές περιόδους είναι μεν μικρότερος των 100.000 δρχ., αλλά αθροιζόμενος, συνολικά μέσα στην ίδια διαχειριστική περίοδο, υπερβαίνει το ποσό των 100.000 δρχ.
Παράδειγμα: έστω ότι ο έλεγχος διαπιστώνει ότι ο υποκείμενος Α στις φορολογικές περιόδους των μηνών Απριλίου, Ιουνίου και Νοεμβρίου εξέπεσε ή έλαβε επιστροφή Φ.Π.Α, με βάση πλαστά στοιχεία που εξέδωσε ο προμηθευτής του, ως εξής:α) φορολογική περίοδος Απριλίου, τιμολόγιο Νο 5 40.000 δρχ. ΦΠΑ
β) φορολογική περίοδος Ιουνίου, τιμολόγιο Νο 7 50.000 δρχ. ΦΠΑ
γ) φορολογική περίοδος Νοεμβρίου,
τιμολόγιο Νο 10 30.000 δρχ. ΦΠΑ
Σύνολο 120.000δρχ. ΦΠΑΣτη περίπτωση του παραδείγματος μας, επιβάλλεται πέραν του κύριου φόρου και της προσαύξησης πενταπλάσιο ειδικό πρόστιμο ήτοι 600.000 δρχ. (120.000x5) επειδή ο υποκείμενος Α διενήργησε έκπτωση του φόρου ή του επιστράφηκε φόρος 120.000 δρχ. συνολικά με βάση τα παραπάνω πλαστά τιμολόγια που εκδόθηκαν από τον προμηθευτή του, στις παραπάνω φορολογικές περιόδους και των οποίων ο φόρος αθροιζόμενος ξεπερνά το ποσό των 100.000δρχ.
Τονίζεται ότι στις διατάξεις της περίπτωσης αυτής, περί επιβολής πενταπλασίου προστίμου, δεν υπάγεται μόνο ο λήπτης πλαστών, εικονικών ή νοθευμένων φορολογικών στοιχεία αλλά και ο εκδότης αυτών εφόσον δεν έχει συμπεριλάβει στις δηλώσεις Φ.Π.Α, και δεν έχει αποδώσει στο δημόσιο, το Φ.Π.Α. των στοιχείων αυτών, μέχρι την ημερομηνία έκδοσης της εντολής ελέγχου.
Υπενθυμίζεται ότι, για το ως άνω πενταπλάσιο πρόστιμο δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 42 του ν. 1642/86, δηλαδή δεν χωρεί γι' αυτό το πρόστιμο συμβιβασμός, σύμφωνα με το δεύτερο εδάφιο της περιπτ. α' της παραγρ. 2 του ίδιου άρθρου (48).
β) Επίσης, σύμφωνα με την περίπτωση β' της παραγρ. 2 του άρθρου 48 μετά από έλεγχο (προσωρινό ή τακτικό) επιβάλλεται ειδικό πενταπλάσιο πρόστιμο, εφόσον διαπιστωθεί ότι, ο υποκείμενος δεν απέδωσε στο δημόσιο τον οφειλόμενο από αυτόν φόρο λόγω οποιασδήποτε άλλης μη νόμιμης ενέργειας του η οποία όμως δεν έχει σχέση με πλαστά, εικονικά ή νοθευμένα φορολογικά στοιχεία (π.χ. διαπίστωση μη καταβολής του φόρου μέχρι την ημερομηνία έκδοσης της εντολής ελέγχου, διενέργεια έκπτωσης φόρου τον οποίο δεν δικαιούται, εσφαλμένη άθροιση του φόρου των εισροών ή εκροών κ.λπ.) και εφόσον το ποσό του φόρου αυτού σε μία ή περισσότερες φορολογικές περιόδους ή στην ίδια διαχειριστική περίοδο υπερβαίνει συνολικά τις 100.000 δρχ.
Τονίζεται ότι, για το εν λόγω πενταπλάσιο πρόστιμο το οποίο επιβάλλεται στον υποκείμενο λόγω οποιασδήποτε άλλης μη νόμιμης ενέργειας του, εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 42 του ν. 1642/86, δηλαδή χωρεί στην περίπτωση αυτή συμβιβασμός.
Τέλος τονίζεται ότι, το πενταπλάσιο πρόστιμο γενικά, του άρθρου 48 του ν. 1642/86 επιβάλλεται σε κάθε περίπτωση που, κατά την ημερομηνία έκδοσης της εντολής ελέγχου από την αρμόδια Δ.Ο.Υ., δεν έχουν υποβληθεί ή έχουν υποβληθεί από τον υποκείμενο ανακριβείς δηλώσεις Φ.Π.Α, και ανεξάρτητα από το γεγονός αν μετά την ημερομηνία αυτή ο υποκείμενος, υποβάλλει εκπρόθεσμη αρχική ή συμπληρωματική περιοδική ή εκκαθαριστική δήλωση Φ.Π.Α. προκειμένου να αποδώσει με ακρίβεια τον οφειλόμενο φόρο.
Εδώ πρέπει να διευκρινισθεί ότι, ως «εντολή ελέγχου» μετά την έκδοση της οποίας επιβάλλεται, σε κάθε περίπτωση, το προβλεπόμενο, πενταπλάσιο πρόστιμο του άρθρου 48 λαμβάνεται μόνο η εξατομίκευση εντολής ελέγχου (προσωρινού ή μερικού ή τακτικού ελέγχου) και όχι εντολή ελέγχου που αφορά γενικά αόριστο έλεγχο επιχειρήσεων όπως συμβαίνει με τους γενικούς ελέγχους που πραγματοποιούν προληπτικά η Υ.Π.Ε.Δ.Α., (το Σ.Δ.Ο.Ε.), τα συνεργεία προληπτικού ελέγχου κ.λπ.
Επισημαίνεται ότι, στις διατάξεις της περίπτωσης αυτής δεν υπάγεται ο υποκείμενος στο φόρο λήπτης εικονικών, πλαστών ή νοθευμένων φορολογικών στοιχείων ο οποίος περιέλαβε στις δηλώσεις Φ.Π.Α. καθώς και ο εκδότης που δεν περιέλαβε τα εν λόγω στοιχεία στις δηλώσεις του, προκειμένου να αποφύγει την ακριβή απόδοση του φόρου. Στην περίπτωση αυτή, εφαρμόζονται οι διατάξεις της περίπτωσης α' της παραγράφου 2 του άρθρου 48 και το πενταπλάσιο πρόστιμο δεν επιδέχεται συμβιβασμό κατά τη διοικητική επίλυση της διαφοράς.
3. Σύμφωνα με τα παραπάνω και για τη σωστή και ομοιόμορφη εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 48 του ν. 1642/86, επισημαίνουμε ακόμη τα εξής:
α) Το πρόστιμο της παραγράφου 1 του άρθρου 48 επιβάλλεται γενικά στα πρόσωπα που παραβαίνουν τις διατάξεις του ν. 1642/86, όπως ισχύει και ειδικότερα:
- Σε κάθε περίπτωση μη συμμόρφωσης προς τις υποχρεώσεις των άρθρων 29, παραγρ. 1, 4, 5 και 6, 30 και 31, παραγρ. 1,4,6 και 7, εκτός αυτών που σχετίζονται με περιοδικές και εκκαθαριστικές δηλώσεις Φ.Π.Α., εφόσον προκύπτει φόρος για καταβολή, ποσού μεγαλύτερου των χιλίων δραχμών.
- Σε κάθε περίπτωση που, μετά από έλεγχο, διαπιστωθεί ανακρίβεια των υποβαλλομένων δηλώσεων, εφόσον εκ της ανακρίβειας αυτής προκύπτει πιστωτικό υπόλοιπο ή χρεωστικό κάτω των χιλίων δραχμών.
- Σε κάθε άλλη περίπτωση που ο υποκείμενος στο φόρο δεν εκπληρεί τις, υπό των κατ' ιδία διατάξεων, επιβαλλόμενες υποχρεώσεις, ανεξάρτητα από τον τόπο εγκατάστασης του. Επί αλλοδαπών ο καταλογισμός γίνεται στον αντιπρόσωπο του που έχει υποχρέωση να ορίσει στην Ελλάδα και εφόσον δεν υπάρχει αντιπρόσωπος και ο υπόχρεος είναι εγκατεστημένος σε άλλο κράτος μέλος, ο καταλογισμός μπορεί να γίνει άμεσα στον υπόχρεο, σύμφωνα με την Οδηγία ΕΟΚ 76/308, όπως συμπληρώθηκε και ισχύει με την 79/1071 όμοια.
Τονίζεται ότι, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, δεν επιβάλλεται το πρόστιμο της παραγράφου 1 του άρθρου 48 σε περίπτωση εκπρόθεσμης συμπληρωματικής ή τροποποιητικής δήλωσης, ανεξάρτητα από το προκύπτον από αυτήν αποτέλεσμα,β) Σχετικά με το ειδικό πρόστιορολογικά στοιχεία που έλαβε, καθώς και σε κάθε περίπτωση που δεν απέδωσε στο δημόσιο το νόμιμα οφειλόμενο ποσό φόρου, ανεξάρτητα από την αιτία της μη απόδοσης του π.χ. λόγω μη διεμο της παραγράφου 2 του άρθρου 48, διευκρινίζεται ότι:
- Επιβάλλεται πάντοτε μετά από τη διενέργεια οποιουδήποτε φορολογικού ελέγχου (προσωρινού, τακτικού, μερικού ή ολικού), ανεξάρτητα από την τυχόν υποβολή εκπρόθεσμης, αρχικής τροποποιητικής ή συμπληρωματικής δήλωσης που θα γίνει μετά την έκδοση της σχετικής εντολής ελέγχου.
- Βάση επιβολής του ειδικού πενταπλάσιου προστίμου αποτελεί το ποσό φόρου που ο υποκείμενος επωφελήθηκε με την πραγματοποίηση έκπτωσης ή επιστροφής φόρου που του έγινε με βάση πλαστά ή εικονικά φνέργειας Pro rata ή διακανονισμού, μη υποβολής δήλωσης, λόγω λογιστικών διαφορών κ.λπ.
Εδώ, πρέπει να επισημάνουμε ότι, το πρόστιμο της παραγράφου 2 του άρθρου 48 δεν επιβάλλεται στην περίπτωση κατά την οποία ο υποκείμενος, καίτοι έχει καταχωρήσει πλαστά ή εικονικά ή νοθευμένα φορολογικά στοιχεία που έχει λάβει, στα τηρούμενα από αυτόν βιβλία του Κ. Β.Σ. και έχει καταχωρήσει τον αναλογούντα στην αξία αυτών Φ.Π.Α., εντούτοις από την καταχώρηση αυτή δεν επηρεάζεται ο προς απόδοση φόρος αλλά προσαυξάνεται ισόποσα το ήδη πιστωτικό του υπόλοιπο Φ.Π.Α. Στην περίπτωση αυτή, ο καταλογισμός του προστίμου θα γίνει μετά την αναπροσαρμογή του πιστωτικού υπολοίπου, που θα γίνει μετά από έλεγχο των περιοδικών δηλώσεων των επόμενων φορολογικών περιόδων και σε όποια επόμενη φορολογική περίοδο προκύψει χρεωστικό υπόλοιπο συνεπεία της απόρριψης του ποσού του φόρου των πλαστών ή εικονικών στοιχείων, θα εφαρμόζονται, για το ποσό αυτό, οι διατάξεις των άρθρων 47 και 48 παράγραφος 2.
Εξυπακούεται ότι, για τον υπολογισμό του χρεωστικού υπολοίπου επί του οποίου θα έχουν εφαρμογή οι διατάξεις, των άρθρων 47 και 48 παράγραφος 2.
Εξυπακούεται ότι, για τον υπολογισμό του χρεωστικού υπολοίπου επί του οποίου θα έχουν εφαρμογή οι διατάξεις, των άρθρων 47 και 48 θα τύχουν εφαρμογής οι οδηγίες που έχουν δοθεί με την Δ.Υ.Ο. 1071252/5076/ΠΟΛ. 1166/ 30.7.91 για τον υπολογισμό του ποσού που παραγράφεται.
Τονίζεται επίσης ότι, η διενέργεια έκπτωσης ή επιστροφής Φ.Π.Α, με βάση πλαστά, εικονικά ή νοθευμένα φορολογικά στοιχεία, δεν αναγνωρίζεται για τον αποδέκτη ως νόμιμη άσκηση δικαιώματος ενώ ο εκδότης των στοιχείων αυτών οφείλει να αποδώσει στο δημόσιο τον αναγραφόμενο σ' αυτά Φ.Π.Α.
Επισημαίνεται πάντως ότι, εφόσον η αρχική εντολή δεν καλύπτει τις ανάγκες του ελέγχου, των παραπάνω περιπτώσεων θα πρέπει να δίνεται άμεσα συμπληρωματική εντολή ελέγχου, προκειμένου να διενεργηθεί και ο έλεγχος (προσωρινός ή τακτικός) των επομένως φορολογικών περιόδων, για την άμεση βεβαίωση του εν λόγω ποσού, σύμφωνα με τις παραπάνω διατάξεις, δεδομένου ότι, σε περίπτωση διακοπής του ελέγχου ο υποκείμενος ενδέχεται να υποβάλει τροποποιητική δήλωση και να καταβάλει μόνο τον κύριο φόρο και την προσαύξηση, χωρίς άλλη οικονομική επιβάρυνση. Επ' ευκαιρία διευκρινίζουμε ότι, η πρακτική που ακολουθείται από ορισμένες Δ.Ο.Υ. να βεβαιώνουν και να απαιτούν την καταβολή του μέρους εκείνου του πιστωτικού υπολοίπου που δεν αναγνωριζόταν από τον έλεγχο, παρέχοντας παράλληλα το δικαίωμα έκπτωσης του δεν θα εφαρμόζεται του λοιπού, μετά την παραπάνω λύση. Επομένως δεν θα πρέπει να γίνεται άμεση βεβαίωση και καταβολή των τυχόν διαφορών που προκύπτουν με βάση τον έλεγχο, εφόσον και μετά τον έλεγχο εξακολουθεί να παραμένει πιστωτικό υπόλοιπο, για συμψηφισμό του οποίου γίνεται μεταφορά σε επόμενες περιόδους. Στην περίπτωση αυτή, θα γίνεται, όπως αναφέρουμε και παραπάνω, άμεση αναμόρφωση του υπολοίπου των περιοδικών δηλώσεων της επόμενης χρονικής ή διαχειριστικής περιόδου με βάση τα οριστικά στοιχεία του ελέγχου και άμεση βεβαίωση της χρεωστικής διαφοράς που θα προκύψει στις επόμενες περιόδους, με όλες τις οικονομικές, διοικητικές και ποινικές κυρώσεις, όπου συντρέχει περίπτωση.