Ευρετήριο Άρθρου

 

 

Άρθρο 12
ΤΟΠΟΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ


Γενικά: Με τις διατάξεις των άρθρων 11, παραγρ. 32, και 12, παραγρ. 4, 5, 6 και 7, του ν. 2386/96 έγι­ναν ορισμένες συμπληρώσεις και αντικαταστάσεις των διατάξεων του άρθρου 12 του ν. 1642/86, οι ο­ποίες αφορούν πράξεις των παραγράφων 2, περίπτ. γ', υποπερ. αα). περίπτ. στ', υποπερ. γγ', 4, πρώτο εδάφιο και περίπτ. δ' και 5, περίπτ. ιβ'. Με τις διατά­ξεις αυτές επέρχονται ορισμένες τροποποιήσεις, ό­σον αφορά τις υπηρεσίες διαμεσολάβησης για την πραγματοποίηση πράξεων παροχής υπηρεσιών εν­δοκοινοτικής μεταφοράς αγαθών, τις παροχές υπη­ρεσιών μεταφοράς αγαθών στο εσωτερικό της χώ­ρας, που συνδέονται άμεσα με την κύρια ενδοκοινο­τική μεταφορά και οι οποίες αποτελούν προέκταση αυτής, τις πραγματογνωμοσύνες καθώς και τις ερ­γασίες, εν γένει που γίνονται σε ενσώματα κινητά α­γαθά (φασόν εργασίες, μετασκευή, επισκευή, συ­ναρμολόγηση, βελτίωση, κ.λπ.). Ειδικότερα:
1. Διαγραφή της λέξης «τους» στην περίπτωση γ' της παραγρ. 2 του άρθρου 12
Με τις διατάξεις της παραγράφου 32 του άρθρου 11 του ν. 2386/96, που ισχύει από 7-3-1996, διαγρά­φεται η λέξη «τους» στην περίπτωση γ' της παρα­γράφου 2 του άρθρου 12 και εναρμονίζεται η σχετι­κή διάταξη με την αντίστοιχη διάταξη της 6ης οδη­γίας.
Έτσι, για τη φορολογική μεταχείριση των υπηρε­σιών διαμεσολάβησης που παρέχουν υποκείμενα στο φόρο πρόσωπα, για την πραγματοποίηση των υπηρεσιών ενδοκοινοτικής μεταφοράς, όταν η μετα­φορά έχει τόπο αναχώρησης την Ελλάδα, εφαρμό­ζονται οι ίδιοι κανόνες που εφαρμόζονται για τη φο­ρολόγηση ή όχι στην Ελλάδα της κύριας πράξης, δη­λαδή της ενδοκοινοτικής μεταφοράς. Επομένως, για να εφαρμοστούν οι ίδιοι κανόνες φορολόγησης στην Ελλάδα των υπηρεσιών διαμεσολάβησης, με τις υ­πηρεσίες ενδοκοινοτικής μεταφοράς, το πρόσωπο που διαμεσολαβεί δεν πρέπει να λαμβάνει στο όνομα του κανένα φορολογικό στοιχείο, σχετικό με τις πρά­ξεις που πραγματοποιούνται. Στην περίπτωση αυτή υποχρεούται να εκδώσει τιμολόγιο παροχής υπηρε­σιών μόνο για την είσπραξη της αμοιβής του (προ­μήθεια του).
2. Προσθήκη εδαφίου στην υποπερ. αα΄ της περιπτ. γ' της παραγρ. 2 του άρθρου 12
Με τις διατάξεις της παραγράφου 4 του άρθρου 12 του ν. 2386/96, που ισχύει από 1-1-1996, προστέ­θηκε νέο εδάφιο στην υποπερίπτωση αα' της περί­πτωσης γ' της παραγράφου 2 του άρθρου 12 του ν. 1642/86, όπως ισχύει.

Με τις νέες αυτές διατάξεις προβλέπεται ότι, σε περίπτωση που μια μεταφορά αγαθών με τόπο ανα­χώρησης και τόπο άφιξης το εσωτερικό της χώρας συνδέεται άμεσα με την ενδοκοινοτική μεταφορά των αγαθών, η εσωτερική μεταφορά αποτελεί προέ­κταση ή συνέχεια της μεταφοράς των αγαθών α­πό/προς άλλο κράτος μέλος της Κοινότητας και ε­πομένως η αυτοτελής αυτή μεταφορά στο εσωτερι­κό της χώρας εξομοιώνεται με ενδοκοινοτική μετα­φορά.

Κατά συνέπεια, για την φορολόγηση μεταφοράς που πραγματοποιείται αυτοτελώς στο εσωτερικό της χώρας, εφόσον συνδέεται άμεσα με την κύρια ενδοκοινοτική μεταφορά δηλαδή αποτελεί προέκτα­ση αυτής εφαρμόζονται οι ισχύουσες διατάξεις φο­ρολόγησης των ενδοκοινοτικών μεταφορών.

Επομένως, όταν η υπηρεσία της εσωτερικής με­ταφοράς που εξομοιώνεται με ενδοκοινοτική παρέ­χεται προς λήπτη υποκείμενο στο φόρο, ο οποίος ε­ξατομικεύεται με ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος μέλος, ο τόπος φορολογίας της υπηρεσίας μεταφοράς θεω­ρείται ότι βρίσκεται στο κράτος μέλος που χορήγη­σε στον λήπτη τον ΑΦΜ/ΦΠΑ με τον οποίο του πα­ρασχέθηκαν οι υπηρεσίες αυτές.

Αντίθετα, φορολογούνται στην Ελλάδα οι υπηρε­σίες αυτές όταν παρέχονται από υποκείμενο εγκατε­στημένο στο εσωτερικό της χώρας σε:

α) υποκείμενο στο φόρο πρόσωπο εγκατεστημένο στην Ελλάδα ανεξάρτητα από τον τόπο αναχώρησης της μεταφοράς καθώς και

β) μη υποκείμενο στο φόρο πρόσωπο ή σε πρό­σωπο που δε διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος μέ­λος, εφόσον η μεταφορά αρχίζει από την Ελλάδα. Επομένως, ύστερα από τα παραπάνω, για τις πιο πά­νω υπηρεσίες θα εφαρμόζονται οι οδηγίες που έ­χουν δοθεί στην ενότητα II της αριθμ. 1114970/9412/2230/0014/ΠΟΛ. 1306/20.9.1993 ΕΔΥΟ.

Διευκρινίζεται ότι, λήπτης των υπηρεσιών της με­ταφοράς θεωρείται το πρόσωπο στο όνομα του ο­ποίου εκδίδονται τα φορτωτικά έγγραφα και επιβα­ρύνεται με το κόστος της μεταφοράς.

Για την καλύτερη κατανόηση των παραπάνω, πα­ραθέτουμε τα πιο κάτω παραδείγματα:

Παράδειγμα 1ο:

Γαλλική μεταφορική επιχείρηση αναλαμβάνει για λογαριασμό εμπόρου εγκατεστημένου στην Λάρισα την μεταφορά αγαθών από την Γαλλία (Μασσαλία) στην Λάρισα. Η γαλλική επιχείρηση αναθέτει το οδι­κό τμήμα της μεταφοράς από την Πειραιά στην Λά­ρισα σε έλληνα μεταφορέα.

Για την συνολική μεταφορά (Μασσαλία - Πειραιάς - Λάρισα) η γαλλική επιχείρηση τιμολογεί τον εγκα­τεστημένο στην Λάρισα έμπορο χωρίς να υπολογίζει ΦΠΑ καθόσον τόπος φορολογίας είναι η Ελλάδα και υπόχρεος για την απόδοση του ΦΠΑ είναι ο έλληνας λήπτης της υπηρεσίας μεταφοράς.

Επίσης, στο φορολογικό στοιχείο που εκδίδει ο έλληνας μεταφορέας προς την γαλλική μεταφορική επιχείρηση για την μεταφορά από τον Πειραιά στην Λάρισα δεν υπολογίζει ΦΠΑ επειδή η μεταφορά αυ­τή τιμολογείται σε λήπτη που εξατομικεύεται με ΑΦΜ/ΦΠΑ στην Γαλλία.

Παράδειγμα 2ο:

Αγαθά μεταφέρονται από την Ρόδο στο Αμβούρ­γο για λογαριασμό εμπόρου εγκατεστημένου στην Ιταλία.

Την ακτοπλοϊκή μεταφορά από την Ρόδο στον Πει­ραιά αναλαμβάνει Ελληνική ναυτιλιακή εταιρεία και τιμολογεί τον Ιταλό έμπορο ή τον Ιταλό μεταφορέα που ενεργεί την ενδοκοινοτική μεταφορά από Ρόδο -Πειραιά - Ιταλία. Στο σχετικό τιμολόγιο προς τον Ιτα­λό λήπτη δεν επιβάλλεται Φ.Π.Α. Το τμήμα της οδι­κής μεταφοράς από τον Πειραιά στο Αμβούργο ε­κτελεί γερμανική επιχείρηση οδικών μεταφορών και τιμολογεί τον Ιταλό έμπορο, χωρίς ΦΠΑ.

Σημειώνεται ότι στην Ελλάδα δεν οφείλεται Φ.Π.Α. αλλά ο φόρος οφείλεται στην Ιταλία και υπόχρεος για την απόδοση του στο Ιταλικό Δημόσιο είναι ο Ιτα­λός λήπτης.

Και στις δύο περιπτώσεις (ακτοπλοϊκή - οδική με­ταφορά) ο τόπος φορολογίας δεν βρίσκεται στο ε­σωτερικό της χώρας, καθόσον ο λήπτης των υπηρε­σιών μεταφοράς εξατομικεύεται με ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλ­λο κράτος-μέλος.

3. Τόπος φορολογίας των υπηρεσιών πραγμα­τογνωμοσύνης και Λοιπών εργασιών σε ενσώματο κινητό αγαθά (αρθρ. 12, παρ. 2 περιπτ. στ' υποπερ.γγ')

Με την παράγραφο 5 του κοινοποιούμενου άρ­θρου 12 του ν. 2386/1996, αντικαταστάθηκε η υπο­περίπτωση γγ' της περίπτωσης στ' της παραγράφου 2 του άρθρου 12 του ν. 1642/86. Με τις νέες διατά­ξεις, από 1-1-1996, περιορίζεται το πεδίο εφαρμογής του κανόνα φορολόγησης στο εσωτερικό της χώρας των υπηρεσιών πραγματογνωμοσύνης και των εργα­σιών σε ενσώματα κινητά αγαθά που βρίσκονται στην Ελλάδα, εφόσον αυτές εκτελούνται υλικά στην Ελλάδα, ανεξάρτητα από την εγκατάσταση του πα­ρέχοντος.

Υπενθυμίζεται ότι, η παράγραφος 2 του άρθρου 12 του ν. 1642/86 έχει εφαρμογή για τις πράξεις που ορίζονται ρητά σ' αυτήν και για τις οποίες ισχύει το κριτήριο της υλικής εκτέλεσης τους στην Ελλάδα και ως εκ τούτου ο τόπος φορολογίας τους είναι η Ελλά­δα ανεξάρτητα από την εγκατάσταση του παρέχο­ντος τις υπηρεσίες προσώπου. Επομένως, τα πρό­σωπα που πραγματοποιούν αυτές τις υπηρεσίες στην Ελλάδα και τα οποία είναι εγκατεστημένα εκτός Ελλάδος, εφόσον σύμφωνα με τις διατάξεις της φο­ρολογίας εισοδήματος δεν έχουν τις προϋποθέσεις ώστε να θεωρηθεί ότι έχουν μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα, υποχρεούνται να ορίσουν φορολογικό αντιπρόσωπο στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα οριζόμε­να στην ΑΥΟ αριθ. 1111374/9160/2152/0014/26-8-1993, ΠΟΛ. 1281 (ΦΕΚ 700Β79-9-93) για οποιαδήπο­τε πράξη ενεργούν οτο εσωτερικό της χώρας, για την οποία ο τόπος φορολογίας είναι η Ελλάδα. Με­ταξύ των πράξεων αυτών περιλαμβάνονται και οι πραγματογνωμοσύνες γενικά καθώς και οι εργασίες εν γένει σε ενσώματα κινητά αγαθά.

Με την υποπερίπτωση γγ' της περίπτωσης στ' της παραγράφου 2 του άρθρου 12, όπως αυτή ισχύει α­πό 1-1-1996 παραμένει ως τόπος φορολογίας η Ελλάδα, για υπηρεσίες που εκτελούνται υλικά στην Ελλάδα και αφορούν πραγματογνωμοσύνες καθώς και εργασίες σε ενσώματα κινητά αγαθά (π.χ. φασόν εργασίες, επισκευή, συναρμολόγηση, βελτίωση, δια­λογή, επεξεργασία, συσκευασία κ.λπ.), εκτός και αν συντρέχουν αθροιστικά οι παρακάτω προϋποθέσεις:

- οι υπηρεσίες αυτές παρέχονται σε λήπτη που διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος-μέλος και

- τα αγαθά μετά την παροχή των υπηρεσιών απο­στέλλονται ή μεταφέρονται εκτός του εσωτερικού της χώρας. Στην περίπτωση αυτή ο τόπος φορολο­γίας βρίσκεται εκτός Ελλάδος (αρθρ. 12 παρ. 5 περιπτ. ιβ).

Διευκρινίζεται ότι, όπως προκύπτει από το συν­δυασμό των παραπάνω διατάξεων και των διατάξεων του άρθρου 20, παραγρ. 1, περιπτ. γ', όταν οι παρα­πάνω υπηρεσίες παρέχονται σε πρόσωπα εγκατε­στημένα εκτός Κοινότητας, εξακολουθεί να ισχύει το κριτήριο της υλικής εκτέλεσης εργασιών αυτών και επομένως τόπος φορολογίας τους είναι η Ελλάδα, ό­ταν οι εργασίες αυτές εκτελούνται υλικά στην Ελλά­δα, με την προϋπόθεση ότι τα αγαθά αυτά μετά την παροχή των υπηρεσιών παραμείνουν στο εσωτερικό της χώρας.

Κατά παρέκκλιση, όταν οι υπηρεσίες αυτές εκτε­λούνται υλικά στο εσωτερικό της χώρας και γίνονται σε ταξινομημένα στην Ελλάδα μεταφορικά μέσα, ε­πειδή τα μεταφορικά αυτά μέσα δε θεωρείται ότι α­ποστέλλονται ή μεταφέρονται εκτός του εσωτερικού της χώρας, ο τόπος φορολογίας των υπηρεσιών αυ­τών είναι η Ελλάδα, ανεξάρτητα από το αν ο λήπτης των υπηρεσιών αυτών διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος μέλος.

Ως ταξινομημένα στην Ελλάδα μεταφορικά μέσα θεωρούνται εκείνα τα οποία σύμφωνα με τις κείμε­νες διατάξεις έχουν αριθμό κυκλοφορίας ειδικής σει­ράς, όπως π.χ. για μετοικούντες, για αναπήρους, για ΤΑΞΙ, ή κανονικής σειράς, κ.λπ.

Παράδειγμα 1ο

Αμερικανική εταιρεία Α που δε διαθέτει ΑΦΜ/ ΦΠΑ στην Κοινότητα αποστέλλει μηχάνημα στην Ελλάδα προς το εργοτάξιο κατασκευής δημόσιου έργου κοι­νοπραξίας της οποίας είναι μέλος, με σκοπό την προσωρινή χρησιμοποίηση του. Το μηχάνημα κατά το χρόνο που βρίσκεται στην Ελλάδα υφίσταται ζη­μιά την οποία μετά από εντολή της εταιρείας Α, ανα­λαμβάνει να επισκευάσει ο γερμανικός οίκος κατα­σκευής του μηχανήματος Β. Ο γερμανικός οίκος Β πρέπει να ορίσει φορολογικό αντιπρόσωπο του στην Ελλάδα για την παροχή της υπηρεσίας επισκευής. Στο φορολογικό στοιχείο που θα εκδώσει ο Β, μέσω του φορολογικού του αντιπροσώπου στην Ελλάδα, προς τον Α, σε κάθε περίπτωση, θα επιβάλλει ΦΠΑ, σύμφωνα με την υποπερίπτωση γγ', της περίπτ. στ' της παραγράφου 2 του άρθρου 12, διότι οι εργασίες επισκευής εκτελέστηκαν υλικά στην Ελλάδα σε εν­σώματο κινητό αγαθό που βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας και ο λήπτης των υπηρεσιών (Αμερικανι­κή εταιρεία Α) δε διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ στην Ελλάδα ή σε άλλο κράτος-μέλος. Επομένως στην περίπτωση αυτή δεν εξετάζεται η προϋπόθεση της αποστολής ή μεταφοράς του μηχανήματος εκτός του εσωτερικού της χώρας.

Σημειώνεται ότι στην περίπτωση που ο Γερμανι­κός οίκος, που πραγματοποίησε την επισκευή στην Ελλάδα δεν ορίσει φορολογικό αντιπρόσωπο του στην Ελλάδα, για την απόδοση του φόρου που ανα­λογεί σ' αυτήν θα έχουν εφαρμογή οι διατάξεις της οδηγίας 76/308/ΕΟΚ όπως τροποποιήθηκε με την Οδηγία 79/1071/ ΕΟΚ και η οποία μεταφέρθηκε στην εσωτερική νομοθεσία με το ν. 1402/83.

Παράδειγμα 2ο

Ιταλός γιατρός Α, ο οποίος ασκεί απαλλασσόμενη δραστηριότητα και δεν έχει ΑΦΜ/ΦΠΑ στην Ιταλία, κατά τη συμμετοχή του σε συνέδριο που πραγματο­ποιείται στην Ελλάδα έχει μαζί του φορητό ιατρικό μηχάνημα το οποίο υφίσταται ζημιά. Ο ιταλικός οί­κος κατασκευής του μηχανήματος αναλαμβάνει την επισκευή του στην Ελλάδα, μέσω του φορολογικού του αντιπροσώπου Β. Ο Β τιμολογεί το γιατρό και ε­πιβάλλει ΦΠΑ σύμφωνα με την υποπερίπτωση γγ' της περίπτ. στ' της παραγράφου 2 του άρθρου 12, διότι οι εργασίες επισκευής εκτελέστηκαν υλικά στην Ελλάδα σε ενσώματο κινητό αγαθό που βρί­σκεται στην Ελλάδα το οποίο ναι μεν αποστέλλεται ή μεταφέρεται εκτός της χώρας πλην όμως ο λήπτης των υπηρεσιών αυτών δεν έχει ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος-μέλος της Κοινότητας. Κατά συνέπεια, ο φό­ρος γι' αυτήν την πράξη καταβάλλεται στο Ελληνικό Δημόσιο.

Παράδειγμα 3ο

Ο Γ, υποκείμενος στο φόρο εγκατεστημένος στην Κύπρο πούλησε ένα μηχάνημα στον πελάτη του Α που είναι εγκατεστημένος στην Ελλάδα.

Επειδή το μηχάνημα υπέστη βλάβη κατά τη διάρ­κεια που καλυπτόταν από την εγγύηση καλής λει­τουργίας του, ο επιχειρηματίας Γ δίνει εντολή σ' έ­ναν άλλο υποκείμενο στο φόρο, τον Β, ο οποίος είναι εγκατεστειμένος ομοίως στην Ελλάδα, να επισκευά­σει τη ζημιά.

Οι εργασίες επισκευής του μηχανήματος εκτε­λούνται υλικά στην Ελλάδα.

Δεδομένου ότι το αγαθό (μηχάνημα) δεν αποτέλε­σε αντικείμενο αποστολής ή μεταφοράς εκτός της Ελλάδας, ο τόπος φορολογίας της παροχής υπηρε­σιών επισκευής, που παρείχε ο εγκατεστημένος στην Ελλάδα υποκείμενος στο φόρο Β προς τον υ­ποκείμενο Γ στην Κύπρο, είναι το εσωτερικό της χώ­ρας με βάση την πιο πάνω διάταξη (άρθρο 12 παρ. 2 περίπτ. στ' υποπερίπτωση γγ'). Φορολογείται δηλα­δή εκεί όπου πραγματοποιήθηκαν οι υπηρεσίες επι­σκευής.

4. Αντικατάσταση του πρώτου εδαφίου και προ­σθήκη νέας περίπτ. δ' στην παραγρ. 4 του άρθρου 12

Με την παράγραφο 6 του άρθρου 12 του ν. 2386/1996, που ισχύει από 1.1.1996, αντικαταστάθηκε το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 4 του άρθρου 12 του ν. 1642/86 και προστέθηκε στην ίδια παρά­γραφο, νέα περίπτωση δ'.

Έτσι:

1. Με τις νέες διατάξεις του πρώτου εδαφίου της παραγρ. 4 του άρθρου 12 του ν. 1642/86, αποσαφη­νίζεται ο ήδη καθιερωμένος κανόνας φορολόγησης, (που είναι το εσωτερικό της χώρας), για ορισμένες παροχές υπηρεσιών, όπως για παράδειγμα της εν­δοκοινοτικής μεταφοράς αγαθών, της οποίας ο τόπος αναχώρησης δεν βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας και ο υποκείμενος εγκατεστημέ­νος στην Ελλάδα, οι παρεπόμενες εργασίες της εν­δοκοινοτικής μεταφοράς που εκτελούνται υλικά σε άλλο κράτος μέλος, οι πραγματογνωμοσύνες γενικά και οι εργασίες σε ενσώματα κινητά αγαθά, οι οποί­ες εκτελούνται υλικά σε άλλο κράτος μέλος για λο­γαριασμό ελληνικής επιχείρησης, που διαθέτει αριθ­μό φορολογικού μητρώου ΦΠΑ στο εσωτερικό της χώρας με βάση τον οποίο της παρασχέθηκαν οι συγκεκριμένες υπηρεσίες στο άλλο κράτος μέλος και τα αγαθά επιστρέφουν στο εσωτερικό της χώρας κ.λπ. προς τον λήπτη των υπηρεσιών αυτών.

Επισημαίνεται ότι, για την εφαρμογή των διατάξε­ων της παραγράφου 4 του άρθρου 12 του ν. 1642/ 86, αλλά και γενικότερα των διατάξεων του άρθρου 12, όπου γίνεται σχετική αναφορά στην έννοια του λήπτη που διαθέτει αριθμό φορολογικού μητρώου ΦΠΑ ή γενικότερα του υποκειμένου στο φόρο που ε­ξατομικεύεται με ΑΦΜ/ΦΠΑ δεν περιλαμβάνεται μό­νον ο υποκείμενος στο φόρο που έχει δικαίωμα έκ­πτωσης του φόρου των εισροών του, αλλά και τα πρόσωπα της παραγράφου 2 του άρθρου 3, τα πρό­σωπα που απαλλάσσονται, σύμφωνα με την παραγρ. 1 του άρθρου 18, οι αγρότες του άρθρου 33, οι μι­κρές επιχειρήσεις της παραγράφου 2 του άρθρου 32 κ.τ.λ., εφόσον εγγραφούν στο σύστημα VIES, έστω και αν δεν τους παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης του φόρου των εισροών τους.

Το δικαίωμα έκπτωσης του υποκειμένου, στο φό­ρο λήπτη, είναι βασικό στοιχείο όσον αφορά τον τρόπο καταβολής του οφειλόμενου ΦΠΑ. Έτσι, εάν πρόκειται για υποκείμενο-λήπτη ο οποίος έχει δικαί­ωμα έκπτωσης του φόρου εισροών, ο φόρος για τις λήψεις υπηρεσιών, για τις οποίες ο τόπος φορολο­γίας είναι η χώρα μας. καταβάλλεται στο Ελληνικό δημόσιο με την περιοδική δήλωση της οικείας φορο­λογικής περιόδου σύμφωνα με τα οριζόμενα από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 23 παρ. 1, 29 παρ. 4β' και 31 παρ. 1 περιπτ. α' του ν. 1642/86 και εκπίπτεται με την ίδια δήλωση, σύμφωνα με τις δια­τάξεις των άρθρων 23 παραγρ. 1 και 25 παρ. 1δ' του ίδιου νόμου (χρεοπίστωση του φόρου). Εάν πρόκει­ται για υποκείμενο στο φόρο που διαθέτει μεν ΑΦΜ/ΦΠΑ στην Ελλάδα, από οποιαδήποτε αιτία, με βάση τις οικείες διατάξεις (π. χ. νοσοκομείο - Ν. Π. Δ. Δ., που διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ λόγω ενδοκοινοτικής από­κτησης ιατρικού εξοπλισμού, που πραγματοποίησε πέραν του ορίου των 2.500.000 δρχ.) αλλά δεν έχει δικαίωμα έκπτωσης του φόρου εισροών του, επειδή ασκεί απαλλασσόμενη δραστηριότητα, ο φόρος για τυχόν λήψεις υπηρεσιών, όταν ο τόπος φορολογίας είναι η Ελλάδα καταβάλλεται στο ελληνικό δημόσιο με έκτακτη περιοδική δήλωση (βλ. Α.Υ.Ο. ΠΟΛ. 1070/96).

Κατά συνέπεια, είτε ο λήπτης των υπηρεσιών είναι υποκείμενος στο φόρο με δικαίωμα έκπτωσης, είτε είναι υποκείμενος στο φόρο που ασκεί απαλλασσό­μενη δραστηριότητα και δεν έχει δικαίωμα έκπτω­σης, είτε είναι αγρότης του ειδικού καθεστώτος ή α­παλλασσόμενη επιχείρηση λόγω τζίρου κ.λπ., εφό­σον διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ στην Ελλάδα, υπό το οποίο του παρασχέθηκαν οι υπηρεσίες της παραγράφου, του άρθρου 12 του Ν.1642/86 σε άλλο κράτος μέλος, επειδή οι πράξεις αυτές έχουν τόπο φορολο­γίας την Ελλάδα, ο λήπτης αυτός καθίσταται υπό­χρεος για την απόδοση του φόρου στο Ελληνικό δη­μόσιο, η οποία γίνεται ή με την περιοδική δήλωση της οικείας φορολογικής περιόδου ή με έκτακτη πε­ριοδική δήλωση κατά περίπτωση σύμφωνα με την ΑΥΟ ΠΟΛ.1005/93 όπως τροποποιήθηκε και ισχύει με την ΑΥΟ ΠΟΛ. 1070/29-2-96.

2. Με τη νέα περίπτωση δ' της παραγράφου 4 του άρθρου 12 ορίζεται ότι φορολογούνται στην Ελλάδα οι υπηρεσίες πραγματογνωμοσύνης γενικά και οι ερ­γασίες σε ενσώματα κινητά αγαθά, οι οποίες εκτε­λούνται υλικά σε άλλο κράτος-μέλος, εφόσον παρέ­χονται σε λήπτη υποκείμενο που διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ στην Ελλάδα και τα αγαθά, μετά την παροχή των υ­πηρεσιών αυτών, αποστέλλονται ή μεταφέρονται στο εσωτερικό της χώρας. Για τις πράξεις αυτές ο φόρος καταβάλλεται από τον λήπτη των υπηρεσιών αυτών στο Ελληνικό δημόσιο, σύμφωνα με όσα ανα­φέρονται ανωτέρω.

Ειδικότερα διευκρινίζεται ότι, στις εργασίες σε εν­σώματα κινητά αγαθά περιλαμβάνονται και οι εργα­σίες φασόν, όπως αυτές ορίζονται από τις διατάξεις της περιπτ. ε' της παραγρ. 2 του άρθρου 8 του ν. 1642/86, καθώς και οι εργασίες βελτίωσης, διασκευ­ής, επισκευής, συναρμολόγησης κ.λπ. που γίνονται σε ενσώματα κινητά αγαθά.

Στην περίπτωση που οι υπηρεσίες φασόν εκτε­λούνται σε άλλο κράτος μέλος και προκειμένου να διαπιστωθεί η αποστολή των αγαθών στο άλλο κρά­τος μέλος, που έγινε με σκοπό να υποστούν τις υπη­ρεσίες φασόν, απαιτούνται τα δικαιολογητικά που ο­ρίζονται στις διατάξεις των περιπτ. γ' και δ' του άρ­θρου 2 της ΑΥΟ: 1103551/84 78/Α0014/ΠΟΛ. 1262/2-8-1993, ήτοι, τα οικεία φορτωτικά έγγραφα του με­ταφορέα (φορτωτική ή τιμολόγιο κατά περίπτωση). Εφόσον πρόκειται για μεταφορά ή αποστολή αγα­θών που πραγματοποιούνται με ιδιωτικής χρήσης μεταφορικά μέσα του πωλητή, απαιτούνται: αα) φορτωτική ή άλλο αποδεικτικό του θαλάσσιου μέσου μεταφοράς του μεταφορικού μέσου (Φ.Ι.Χ. αυτοκινή­του) ή ββ) εφόσον πρόκειται για οδική μεταφορά, α­ποδείξεις διοδίων, τελών διέλευσης και τυχόν λοι­πών επιβαρύνσεων που καταβλήθηκαν ή κάθε άλλο στοιχείο, από το οποίο προκύπτει η διέλευση του με­ταφορικού μέσου (Φ.Ι.Χ.) από τρίτες χώρες.

Προκειμένου να διαπιστωθεί η επιστροφή στο ε­σωτερικό της χώρας των αγαθών που απεστάλησαν σε άλλο κράτος μέλος για επισκευή, διασκευή, παραγωγής (φασόν) κ.λπ., απαιτούνται:

- το σχετικό τιμολόγιο του οίκου που παρείχε τις σχετικές υπηρεσίες,

- τα σχετικά αποδεικτικά έγγραφα της μεταφο­ράς,

- η σχετική δήλωση INTRASTAT και

- να γίνουν οι σχετικές εγγραφές στο ειδικό βιβλίο της περίπτωσης στ' της παραγρ. 4 του άρθρου 29 του ν. 1642/86.

Επιπλέον, απαιτείται:

α) υπεύθυνη δήλωση του Ν. 1599/86 του υποκει­μένου που πραγματοποιεί την μετακίνηση (αποστο­λή ή μεταφορά) των αγαθών. Με τη δήλωση αυτή θα βεβαιώνεται ότι, δεν ακυρώθηκε μερικά ή ολικά η συ­γκεκριμένη συναλλαγή και

β) Τήρηση του θεωρημένου Ειδικού Βιβλίου της περίπτ. στ' της παραγρ. 4 του άρθρ. 29 του Ν. 1642/86.

Επισημαίνεται τέλος ότι, από το χρόνο ισχύος των διατάξεων αυτών, οι πράξεις μετακίνησης των αγα­θών δεν συμπεριλαμβάνονται στους Ανακεφαλαιωτι­κούς Πίνακες των Ενδοκοινοτικών Συναλλαγών που προβλέπονται με τις περίπτ. β' και ε' της παραγρ. 5 του άρθρου 29 του ν. 1642/86.

Παράδειγμα

Επιχείρηση «Α» εγκατεστημένη στην Ελλάδα (ΑΦΜ/ΦΠΑ στην Ελλάδα), στέλνει πρώτες ύλες σε εργολάβο «Β» εγκατεστημένο στην Ιταλία, για παρα­γωγή νέων προϊόντων (φασόν).

Μετά την παραγωγή ο «Β» στέλνει τα προϊόντα που παρήχθησαν στον «Α» στην Ελλάδα και τον τι­μολογεί για την εργασία παραγωγής (φασόν), χωρίς να επιβάλλει ΦΠΑ.

Η αποστολή των υλικών από την Ελλάδα στην Ιτα­λία δεν συνιστά φορολογητέα πράξη, δεδομένου ότι τα υλικά (πρώτες ύλες) εξακολουθούν να παραμέ­νουν στην κυριότητα της επιχείρησης «Α».

Η εκτέλεση των εργασιών φασόν από τον Ιταλό υ­ποκείμενο στο φόρο εργολάβο προς τον έλληνα υποκείμενο-εργοδότη δεν έχει τόπο φορολογίας την Ιταλία αλλά την Ελλάδα, σύμφωνα με την παραγρ. 4 του άρθρου 12 του ν. 1642/86, εκεί δηλαδή όπου δια­θέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ ο λήπτης των υπηρεσιών μεταποίη­σης με βάση τον οποίο του παρασχέθηκαν οι υπηρε­σίες φασόν που εκτελέστηκαν υλικά στην Ιταλία.

Τέλος η παραλαβή των μεταποιηθέντων αγαθών από τον Α, που του επαναποστέλλει ο Ιταλός - εργο­λάβος Β στην Ελλάδα, δεν αποτελεί ενδοκοινοτική α­πόκτηση του Α στην Ελλάδα, φορολογείται όμως, ό­πως είπαμε ανωτέρω, η εργασία φασόν ως παροχή υπηρεσιών στην Ελλάδα.

Ο Α δεν θα υποβάλλει ανακεφαλαιωτικούς πίνα­κες ενδοκοινοτικών αποκτήσεων ή παραδόσεων πλην όμως θα υποβάλει δηλώσεις INTRASTAT, «άφι­ξης» και «αποστολής» κατά την παραλαβή των προϊ­όντων και την αποστολή των πρώτων υλών αντίστοι­χα.

5. Τόπος φορολογίας εργασιών σε ενσώματα κι­νητά αγαθά που πραγματοποιούνται υλικά στο ε­σωτερικό της χώρας σε λήπτη με ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλ­λο κράτος μέλος

Με την παράγραφο 7 του άρθρου 12 του Ν. 2386/96, που ισχύει από 1.1.96, προστίθεται νέα πε­ρίπτωση ιβ' στην παράγραφο 5 του άρθρου 12.

Με τις νέες αυτές διατάξεις, κατά παρέκκλιση α­πό το γενικό κανόνα της φορολόγησης των υπηρε­σιών στο εσωτερικό της χώρας, όταν ο τόπος εγκα­τάστασης του υποκειμένου στο φόρο που παρέχει τις υπηρεσίες είναι η Ελλάδα (παράγραφος 1 του άρθρου 12), εφόσον πρόκειται για υπηρεσίες της πε­ρίπτωσης δ' της παραγράφου 4 του άρθρου 12 του ν. 1642/86, οι οποίες αν και παρέχονται στο εσωτερι­κό της χώρας, αυτές δεν φορολογούνται στην Ελλά­δα αλλά φορολογούνται στο κράτος - μέλος που δια­θέτει αριθμό φορολογικού μητρώου ΦΠΑ ο λήπτης των υπηρεσιών αυτών, όταν τα αγαθά στη συνέχεια αποστέλλονται ή μεταφέρονται σ' αυτό το κράτος μέλος (εγκατάστασης του λήπτη).

Εξυπακούεται ότι, όταν οι υπηρεσίες αυτές παρέ­χονται στο εσωτερικό της χώρας σε λήπτη πρόσωπο που δε διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος μέλος, οι υπηρεσίες αυτές θα φορολογηθούν στην Ελλάδα έ­στω και αν τα αγαθά μετά την παροχή σ' αυτά των ό­ποιων υπηρεσιών αποσταλούν εκτός Ελλάδος.

Υπενθυμίζεται εδώ ότι, κατ' εφαρμογήν της περί­πτ. α' της παραγρ. 4 του άρθρου 29 (όπως τροπο­ποιήθηκε με την παραγρ. 13 του άρθρου 12 του Ν. 2386/96) ο υποκείμενος στο φόρο που παραλαμβά­νει ενσώματα κινητά αγαθά, τα οποία του αποστέλ­λονται από άλλο κράτος μέλος από ή για λογαρια­σμό υποκειμένου που διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ σε αυτό το άλλο κράτος μέλος, με σκοπό την εκτέλεση υπηρε­σιών πραγματογνωμοσύνης ή εργασιών σ' αυτά, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και οι εργασίες της περίπτωσης ε' της παραγράφου 2 του άρθρου 8, υ­ποχρεούται να καταχωρεί τα σχετικά στοιχεία που ε­πιτρέπουν την εξακρίβωση των αγαθών αυτών σε λο­γαριασμούς βιβλίων που τηρεί ή σε ειδικό βιβλίο.

Με το δεύτερο εδάφιο της περίπτωσης ιβ', ορίζε­ται, κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο, ότι τα ταξινομημένα στην Ελλάδα μεταφορικά μέσα δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αποστέλλονται ή μεταφέρο­νται εκτός του εσωτερικού της χώρας, πράγμα που σημαίνει ότι, στην περίπτωση που οι υπηρεσίες αυ­τές παρέχονται έστω και σε λήπτη που διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος μέλος, δεν ισχύει η πα­ρέκκλιση για την φορολόγηση των σχετικών υπηρε­σιών εκτός Ελλάδος. Οι υπηρεσίες αυτές θα έχουν τόπο φορολογίας την Ελλάδα σύμφωνα με όσα ορί­ζονται με τις διατάξεις της υποπερ. γγ' της περίπτ. στ' της παραγρ. 2 του άρθρου 12 και όχι το κράτος μέλος όπου διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ ο λήπτης.

Αντίθετα, στην περίπτωση που οι υπηρεσίες αυτές παρέχονται σε μη ταξινομημένα στην Ελλάδα μετα­φορικά μέσα και ο λήπτης των υπηρεσιών αυτών δια­θέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος μέλος και τα μετα­φορικά μέσα αποστέλλονται ή μεταφέρονται σε άλ­λο κράτος μέλος, ο τόπος φορολογίας δε βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας, όπως προκύπτει από τις διατάξεις της περίπτ. ιβ', της παραγρ. 5, του άρθρου 12, του ν. 1642/86.

Παράδειγμα 1ο

Υποκείμενος στο φόρο Α, ο οποίος είναι εγκατε­στημένος στην Ελλάδα, αναλαμβάνει τη συναρμολό­γηση στο εσωτερικό της χώρας ενός μηχανήματος το οποίο έχει πωληθεί στον υποκείμενο Β που είναι ε­γκατεστημένος στην Γαλλία (με ΑΦΜ/ΦΠΑ στη Γαλ­λία), το αγαθό (μηχάνημα) μετά την συναρμολόγηση αποστέλλεται στην Γαλλία. Οι υπηρεσίες συναρμο­λόγησης από τον Επιχειρηματία Α προς τον Β. δεν έ­χουν τόπο φορολογίας την Ελλάδα αλλά το κράτος μέλος όπου είναι εγκατεστημένος ο λήπτης των υ­πηρεσιών, δεδομένου ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις της ερμηνευόμενης διάταξης, ήτοι ο λήπτης διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος μέλος, και τα α­γαθά αποστέλλονται στο κράτος μέλος εγκατάστα­σης αυτού. Αντίθετα, αν οι πιο πάνω υπηρεσίες πα­ρασχεθούν σε πρόσωπο που δε διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ στην Κοινότητα, ανεξάρτητα της χώρας εγκατάστα­σης του, θα φορολογηθούν στην Ελλάδα.

Παράδειγμα 2ο

Υποκείμενος στο φόρο Α εγκατεστημένος στην Ελλάδα αναλαμβάνει τη βαφή υφασμάτων τα οποία του αποστέλλει ο υποκείμενος Β (κύριος των αγα­θών) που διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ στη Γαλλία. Τα αγαθά μετά την υλική εκτέλεση των εργασιών αποστέλλο­νται στη Γαλλία στον εργοδότη - λήπτη. Η παροχή υ­πηρεσιών της βαφής των υφασμάτων από τον Α στον Β δεν έχει τόπο φορολογίας την Ελλάδα, διότι συ­ντρέχουν οι προϋποθέσεις αφενός της αποστολής ή μεταφοράς των αγαθών στο κράτος μέλος, του λή-τττη των υπηρεσιών και αφετέρου ο λήπτης των υπη­ρεσιών διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ σ' αυτό το κράτος μέλος με βάση τον οποίο του παρασχέθηκαν οι εν λόγω υ­πηρεσίες.

Παράδειγμα 3ο

Υποκείμενος στο φόρο Α εγκατεστημένος στην Ελλάδα, επισκευάζει στην Ελλάδα αυτοκίνητο, το ο­ποίο έχει ελληνικό αριθμό κυκλοφορίας και το οποίο χρησιμοποιεί η επιχείρηση Β η οποία διαθέτει κατά­στημα σε άλλο κράτος μέλος (Ιταλία). Το αυτοκίνητο μετά την επισκευή του αποστέλλεται στην Ιταλία στην επιχείρηση Β. Ο τόπος φορολογίας των υπηρε­σιών επισκευής είναι η Ελλάδα διότι, παρά το γεγο­νός ότι το αγαθό (αυτοκίνητο) αποστέλλεται στο κράτος μέλος εγκατάστασης του λήπτη, επειδή αυ­τό έχει ελληνικό αριθμό κυκλοφορίας, θεωρείται ότι αυτό δεν αποστέλλεται ούτε μεταφέρεται εκτός του εσωτερικού της χώρας και έτσι δεν συντρέχει η ε­φαρμογή του πρώτου εδαφίου της ερμηνευόμενης διάταξης.