Άρθρο 12
ΤΟΠΟΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ
Γενικά: Με τις διατάξεις των άρθρων 11, παραγρ. 32, και 12, παραγρ. 4, 5, 6 και 7, του ν. 2386/96 έγιναν ορισμένες συμπληρώσεις και αντικαταστάσεις των διατάξεων του άρθρου 12 του ν. 1642/86, οι οποίες αφορούν πράξεις των παραγράφων 2, περίπτ. γ', υποπερ. αα). περίπτ. στ', υποπερ. γγ', 4, πρώτο εδάφιο και περίπτ. δ' και 5, περίπτ. ιβ'. Με τις διατάξεις αυτές επέρχονται ορισμένες τροποποιήσεις, όσον αφορά τις υπηρεσίες διαμεσολάβησης για την πραγματοποίηση πράξεων παροχής υπηρεσιών ενδοκοινοτικής μεταφοράς αγαθών, τις παροχές υπηρεσιών μεταφοράς αγαθών στο εσωτερικό της χώρας, που συνδέονται άμεσα με την κύρια ενδοκοινοτική μεταφορά και οι οποίες αποτελούν προέκταση αυτής, τις πραγματογνωμοσύνες καθώς και τις εργασίες, εν γένει που γίνονται σε ενσώματα κινητά αγαθά (φασόν εργασίες, μετασκευή, επισκευή, συναρμολόγηση, βελτίωση, κ.λπ.). Ειδικότερα:
1. Διαγραφή της λέξης «τους» στην περίπτωση γ' της παραγρ. 2 του άρθρου 12
Με τις διατάξεις της παραγράφου 32 του άρθρου 11 του ν. 2386/96, που ισχύει από 7-3-1996, διαγράφεται η λέξη «τους» στην περίπτωση γ' της παραγράφου 2 του άρθρου 12 και εναρμονίζεται η σχετική διάταξη με την αντίστοιχη διάταξη της 6ης οδηγίας.
Έτσι, για τη φορολογική μεταχείριση των υπηρεσιών διαμεσολάβησης που παρέχουν υποκείμενα στο φόρο πρόσωπα, για την πραγματοποίηση των υπηρεσιών ενδοκοινοτικής μεταφοράς, όταν η μεταφορά έχει τόπο αναχώρησης την Ελλάδα, εφαρμόζονται οι ίδιοι κανόνες που εφαρμόζονται για τη φορολόγηση ή όχι στην Ελλάδα της κύριας πράξης, δηλαδή της ενδοκοινοτικής μεταφοράς. Επομένως, για να εφαρμοστούν οι ίδιοι κανόνες φορολόγησης στην Ελλάδα των υπηρεσιών διαμεσολάβησης, με τις υπηρεσίες ενδοκοινοτικής μεταφοράς, το πρόσωπο που διαμεσολαβεί δεν πρέπει να λαμβάνει στο όνομα του κανένα φορολογικό στοιχείο, σχετικό με τις πράξεις που πραγματοποιούνται. Στην περίπτωση αυτή υποχρεούται να εκδώσει τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών μόνο για την είσπραξη της αμοιβής του (προμήθεια του).
2. Προσθήκη εδαφίου στην υποπερ. αα΄ της περιπτ. γ' της παραγρ. 2 του άρθρου 12
Με τις διατάξεις της παραγράφου 4 του άρθρου 12 του ν. 2386/96, που ισχύει από 1-1-1996, προστέθηκε νέο εδάφιο στην υποπερίπτωση αα' της περίπτωσης γ' της παραγράφου 2 του άρθρου 12 του ν. 1642/86, όπως ισχύει.
Με τις νέες αυτές διατάξεις προβλέπεται ότι, σε περίπτωση που μια μεταφορά αγαθών με τόπο αναχώρησης και τόπο άφιξης το εσωτερικό της χώρας συνδέεται άμεσα με την ενδοκοινοτική μεταφορά των αγαθών, η εσωτερική μεταφορά αποτελεί προέκταση ή συνέχεια της μεταφοράς των αγαθών από/προς άλλο κράτος μέλος της Κοινότητας και επομένως η αυτοτελής αυτή μεταφορά στο εσωτερικό της χώρας εξομοιώνεται με ενδοκοινοτική μεταφορά.
Κατά συνέπεια, για την φορολόγηση μεταφοράς που πραγματοποιείται αυτοτελώς στο εσωτερικό της χώρας, εφόσον συνδέεται άμεσα με την κύρια ενδοκοινοτική μεταφορά δηλαδή αποτελεί προέκταση αυτής εφαρμόζονται οι ισχύουσες διατάξεις φορολόγησης των ενδοκοινοτικών μεταφορών.
Επομένως, όταν η υπηρεσία της εσωτερικής μεταφοράς που εξομοιώνεται με ενδοκοινοτική παρέχεται προς λήπτη υποκείμενο στο φόρο, ο οποίος εξατομικεύεται με ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος μέλος, ο τόπος φορολογίας της υπηρεσίας μεταφοράς θεωρείται ότι βρίσκεται στο κράτος μέλος που χορήγησε στον λήπτη τον ΑΦΜ/ΦΠΑ με τον οποίο του παρασχέθηκαν οι υπηρεσίες αυτές.
Αντίθετα, φορολογούνται στην Ελλάδα οι υπηρεσίες αυτές όταν παρέχονται από υποκείμενο εγκατεστημένο στο εσωτερικό της χώρας σε:
α) υποκείμενο στο φόρο πρόσωπο εγκατεστημένο στην Ελλάδα ανεξάρτητα από τον τόπο αναχώρησης της μεταφοράς καθώς και
β) μη υποκείμενο στο φόρο πρόσωπο ή σε πρόσωπο που δε διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος μέλος, εφόσον η μεταφορά αρχίζει από την Ελλάδα. Επομένως, ύστερα από τα παραπάνω, για τις πιο πάνω υπηρεσίες θα εφαρμόζονται οι οδηγίες που έχουν δοθεί στην ενότητα II της αριθμ. 1114970/9412/2230/0014/ΠΟΛ. 1306/20.9.1993 ΕΔΥΟ.
Διευκρινίζεται ότι, λήπτης των υπηρεσιών της μεταφοράς θεωρείται το πρόσωπο στο όνομα του οποίου εκδίδονται τα φορτωτικά έγγραφα και επιβαρύνεται με το κόστος της μεταφοράς.
Για την καλύτερη κατανόηση των παραπάνω, παραθέτουμε τα πιο κάτω παραδείγματα:
Παράδειγμα 1ο:
Γαλλική μεταφορική επιχείρηση αναλαμβάνει για λογαριασμό εμπόρου εγκατεστημένου στην Λάρισα την μεταφορά αγαθών από την Γαλλία (Μασσαλία) στην Λάρισα. Η γαλλική επιχείρηση αναθέτει το οδικό τμήμα της μεταφοράς από την Πειραιά στην Λάρισα σε έλληνα μεταφορέα.
Για την συνολική μεταφορά (Μασσαλία - Πειραιάς - Λάρισα) η γαλλική επιχείρηση τιμολογεί τον εγκατεστημένο στην Λάρισα έμπορο χωρίς να υπολογίζει ΦΠΑ καθόσον τόπος φορολογίας είναι η Ελλάδα και υπόχρεος για την απόδοση του ΦΠΑ είναι ο έλληνας λήπτης της υπηρεσίας μεταφοράς.
Επίσης, στο φορολογικό στοιχείο που εκδίδει ο έλληνας μεταφορέας προς την γαλλική μεταφορική επιχείρηση για την μεταφορά από τον Πειραιά στην Λάρισα δεν υπολογίζει ΦΠΑ επειδή η μεταφορά αυτή τιμολογείται σε λήπτη που εξατομικεύεται με ΑΦΜ/ΦΠΑ στην Γαλλία.
Παράδειγμα 2ο:
Αγαθά μεταφέρονται από την Ρόδο στο Αμβούργο για λογαριασμό εμπόρου εγκατεστημένου στην Ιταλία.
Την ακτοπλοϊκή μεταφορά από την Ρόδο στον Πειραιά αναλαμβάνει Ελληνική ναυτιλιακή εταιρεία και τιμολογεί τον Ιταλό έμπορο ή τον Ιταλό μεταφορέα που ενεργεί την ενδοκοινοτική μεταφορά από Ρόδο -Πειραιά - Ιταλία. Στο σχετικό τιμολόγιο προς τον Ιταλό λήπτη δεν επιβάλλεται Φ.Π.Α. Το τμήμα της οδικής μεταφοράς από τον Πειραιά στο Αμβούργο εκτελεί γερμανική επιχείρηση οδικών μεταφορών και τιμολογεί τον Ιταλό έμπορο, χωρίς ΦΠΑ.
Σημειώνεται ότι στην Ελλάδα δεν οφείλεται Φ.Π.Α. αλλά ο φόρος οφείλεται στην Ιταλία και υπόχρεος για την απόδοση του στο Ιταλικό Δημόσιο είναι ο Ιταλός λήπτης.
Και στις δύο περιπτώσεις (ακτοπλοϊκή - οδική μεταφορά) ο τόπος φορολογίας δεν βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας, καθόσον ο λήπτης των υπηρεσιών μεταφοράς εξατομικεύεται με ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος-μέλος.
3. Τόπος φορολογίας των υπηρεσιών πραγματογνωμοσύνης και Λοιπών εργασιών σε ενσώματο κινητό αγαθά (αρθρ. 12, παρ. 2 περιπτ. στ' υποπερ.γγ')
Με την παράγραφο 5 του κοινοποιούμενου άρθρου 12 του ν. 2386/1996, αντικαταστάθηκε η υποπερίπτωση γγ' της περίπτωσης στ' της παραγράφου 2 του άρθρου 12 του ν. 1642/86. Με τις νέες διατάξεις, από 1-1-1996, περιορίζεται το πεδίο εφαρμογής του κανόνα φορολόγησης στο εσωτερικό της χώρας των υπηρεσιών πραγματογνωμοσύνης και των εργασιών σε ενσώματα κινητά αγαθά που βρίσκονται στην Ελλάδα, εφόσον αυτές εκτελούνται υλικά στην Ελλάδα, ανεξάρτητα από την εγκατάσταση του παρέχοντος.
Υπενθυμίζεται ότι, η παράγραφος 2 του άρθρου 12 του ν. 1642/86 έχει εφαρμογή για τις πράξεις που ορίζονται ρητά σ' αυτήν και για τις οποίες ισχύει το κριτήριο της υλικής εκτέλεσης τους στην Ελλάδα και ως εκ τούτου ο τόπος φορολογίας τους είναι η Ελλάδα ανεξάρτητα από την εγκατάσταση του παρέχοντος τις υπηρεσίες προσώπου. Επομένως, τα πρόσωπα που πραγματοποιούν αυτές τις υπηρεσίες στην Ελλάδα και τα οποία είναι εγκατεστημένα εκτός Ελλάδος, εφόσον σύμφωνα με τις διατάξεις της φορολογίας εισοδήματος δεν έχουν τις προϋποθέσεις ώστε να θεωρηθεί ότι έχουν μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα, υποχρεούνται να ορίσουν φορολογικό αντιπρόσωπο στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην ΑΥΟ αριθ. 1111374/9160/2152/0014/26-8-1993, ΠΟΛ. 1281 (ΦΕΚ 700Β79-9-93) για οποιαδήποτε πράξη ενεργούν οτο εσωτερικό της χώρας, για την οποία ο τόπος φορολογίας είναι η Ελλάδα. Μεταξύ των πράξεων αυτών περιλαμβάνονται και οι πραγματογνωμοσύνες γενικά καθώς και οι εργασίες εν γένει σε ενσώματα κινητά αγαθά.
Με την υποπερίπτωση γγ' της περίπτωσης στ' της παραγράφου 2 του άρθρου 12, όπως αυτή ισχύει από 1-1-1996 παραμένει ως τόπος φορολογίας η Ελλάδα, για υπηρεσίες που εκτελούνται υλικά στην Ελλάδα και αφορούν πραγματογνωμοσύνες καθώς και εργασίες σε ενσώματα κινητά αγαθά (π.χ. φασόν εργασίες, επισκευή, συναρμολόγηση, βελτίωση, διαλογή, επεξεργασία, συσκευασία κ.λπ.), εκτός και αν συντρέχουν αθροιστικά οι παρακάτω προϋποθέσεις:
- οι υπηρεσίες αυτές παρέχονται σε λήπτη που διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος-μέλος και
- τα αγαθά μετά την παροχή των υπηρεσιών αποστέλλονται ή μεταφέρονται εκτός του εσωτερικού της χώρας. Στην περίπτωση αυτή ο τόπος φορολογίας βρίσκεται εκτός Ελλάδος (αρθρ. 12 παρ. 5 περιπτ. ιβ).
Διευκρινίζεται ότι, όπως προκύπτει από το συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων και των διατάξεων του άρθρου 20, παραγρ. 1, περιπτ. γ', όταν οι παραπάνω υπηρεσίες παρέχονται σε πρόσωπα εγκατεστημένα εκτός Κοινότητας, εξακολουθεί να ισχύει το κριτήριο της υλικής εκτέλεσης εργασιών αυτών και επομένως τόπος φορολογίας τους είναι η Ελλάδα, όταν οι εργασίες αυτές εκτελούνται υλικά στην Ελλάδα, με την προϋπόθεση ότι τα αγαθά αυτά μετά την παροχή των υπηρεσιών παραμείνουν στο εσωτερικό της χώρας.
Κατά παρέκκλιση, όταν οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται υλικά στο εσωτερικό της χώρας και γίνονται σε ταξινομημένα στην Ελλάδα μεταφορικά μέσα, επειδή τα μεταφορικά αυτά μέσα δε θεωρείται ότι αποστέλλονται ή μεταφέρονται εκτός του εσωτερικού της χώρας, ο τόπος φορολογίας των υπηρεσιών αυτών είναι η Ελλάδα, ανεξάρτητα από το αν ο λήπτης των υπηρεσιών αυτών διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος μέλος.
Ως ταξινομημένα στην Ελλάδα μεταφορικά μέσα θεωρούνται εκείνα τα οποία σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις έχουν αριθμό κυκλοφορίας ειδικής σειράς, όπως π.χ. για μετοικούντες, για αναπήρους, για ΤΑΞΙ, ή κανονικής σειράς, κ.λπ.
Παράδειγμα 1ο
Αμερικανική εταιρεία Α που δε διαθέτει ΑΦΜ/ ΦΠΑ στην Κοινότητα αποστέλλει μηχάνημα στην Ελλάδα προς το εργοτάξιο κατασκευής δημόσιου έργου κοινοπραξίας της οποίας είναι μέλος, με σκοπό την προσωρινή χρησιμοποίηση του. Το μηχάνημα κατά το χρόνο που βρίσκεται στην Ελλάδα υφίσταται ζημιά την οποία μετά από εντολή της εταιρείας Α, αναλαμβάνει να επισκευάσει ο γερμανικός οίκος κατασκευής του μηχανήματος Β. Ο γερμανικός οίκος Β πρέπει να ορίσει φορολογικό αντιπρόσωπο του στην Ελλάδα για την παροχή της υπηρεσίας επισκευής. Στο φορολογικό στοιχείο που θα εκδώσει ο Β, μέσω του φορολογικού του αντιπροσώπου στην Ελλάδα, προς τον Α, σε κάθε περίπτωση, θα επιβάλλει ΦΠΑ, σύμφωνα με την υποπερίπτωση γγ', της περίπτ. στ' της παραγράφου 2 του άρθρου 12, διότι οι εργασίες επισκευής εκτελέστηκαν υλικά στην Ελλάδα σε ενσώματο κινητό αγαθό που βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας και ο λήπτης των υπηρεσιών (Αμερικανική εταιρεία Α) δε διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ στην Ελλάδα ή σε άλλο κράτος-μέλος. Επομένως στην περίπτωση αυτή δεν εξετάζεται η προϋπόθεση της αποστολής ή μεταφοράς του μηχανήματος εκτός του εσωτερικού της χώρας.
Σημειώνεται ότι στην περίπτωση που ο Γερμανικός οίκος, που πραγματοποίησε την επισκευή στην Ελλάδα δεν ορίσει φορολογικό αντιπρόσωπο του στην Ελλάδα, για την απόδοση του φόρου που αναλογεί σ' αυτήν θα έχουν εφαρμογή οι διατάξεις της οδηγίας 76/308/ΕΟΚ όπως τροποποιήθηκε με την Οδηγία 79/1071/ ΕΟΚ και η οποία μεταφέρθηκε στην εσωτερική νομοθεσία με το ν. 1402/83.
Παράδειγμα 2ο
Ιταλός γιατρός Α, ο οποίος ασκεί απαλλασσόμενη δραστηριότητα και δεν έχει ΑΦΜ/ΦΠΑ στην Ιταλία, κατά τη συμμετοχή του σε συνέδριο που πραγματοποιείται στην Ελλάδα έχει μαζί του φορητό ιατρικό μηχάνημα το οποίο υφίσταται ζημιά. Ο ιταλικός οίκος κατασκευής του μηχανήματος αναλαμβάνει την επισκευή του στην Ελλάδα, μέσω του φορολογικού του αντιπροσώπου Β. Ο Β τιμολογεί το γιατρό και επιβάλλει ΦΠΑ σύμφωνα με την υποπερίπτωση γγ' της περίπτ. στ' της παραγράφου 2 του άρθρου 12, διότι οι εργασίες επισκευής εκτελέστηκαν υλικά στην Ελλάδα σε ενσώματο κινητό αγαθό που βρίσκεται στην Ελλάδα το οποίο ναι μεν αποστέλλεται ή μεταφέρεται εκτός της χώρας πλην όμως ο λήπτης των υπηρεσιών αυτών δεν έχει ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος-μέλος της Κοινότητας. Κατά συνέπεια, ο φόρος γι' αυτήν την πράξη καταβάλλεται στο Ελληνικό Δημόσιο.
Παράδειγμα 3ο
Ο Γ, υποκείμενος στο φόρο εγκατεστημένος στην Κύπρο πούλησε ένα μηχάνημα στον πελάτη του Α που είναι εγκατεστημένος στην Ελλάδα.
Επειδή το μηχάνημα υπέστη βλάβη κατά τη διάρκεια που καλυπτόταν από την εγγύηση καλής λειτουργίας του, ο επιχειρηματίας Γ δίνει εντολή σ' έναν άλλο υποκείμενο στο φόρο, τον Β, ο οποίος είναι εγκατεστειμένος ομοίως στην Ελλάδα, να επισκευάσει τη ζημιά.
Οι εργασίες επισκευής του μηχανήματος εκτελούνται υλικά στην Ελλάδα.
Δεδομένου ότι το αγαθό (μηχάνημα) δεν αποτέλεσε αντικείμενο αποστολής ή μεταφοράς εκτός της Ελλάδας, ο τόπος φορολογίας της παροχής υπηρεσιών επισκευής, που παρείχε ο εγκατεστημένος στην Ελλάδα υποκείμενος στο φόρο Β προς τον υποκείμενο Γ στην Κύπρο, είναι το εσωτερικό της χώρας με βάση την πιο πάνω διάταξη (άρθρο 12 παρ. 2 περίπτ. στ' υποπερίπτωση γγ'). Φορολογείται δηλαδή εκεί όπου πραγματοποιήθηκαν οι υπηρεσίες επισκευής.
4. Αντικατάσταση του πρώτου εδαφίου και προσθήκη νέας περίπτ. δ' στην παραγρ. 4 του άρθρου 12
Με την παράγραφο 6 του άρθρου 12 του ν. 2386/1996, που ισχύει από 1.1.1996, αντικαταστάθηκε το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 4 του άρθρου 12 του ν. 1642/86 και προστέθηκε στην ίδια παράγραφο, νέα περίπτωση δ'.
Έτσι:
1. Με τις νέες διατάξεις του πρώτου εδαφίου της παραγρ. 4 του άρθρου 12 του ν. 1642/86, αποσαφηνίζεται ο ήδη καθιερωμένος κανόνας φορολόγησης, (που είναι το εσωτερικό της χώρας), για ορισμένες παροχές υπηρεσιών, όπως για παράδειγμα της ενδοκοινοτικής μεταφοράς αγαθών, της οποίας ο τόπος αναχώρησης δεν βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας και ο υποκείμενος εγκατεστημένος στην Ελλάδα, οι παρεπόμενες εργασίες της ενδοκοινοτικής μεταφοράς που εκτελούνται υλικά σε άλλο κράτος μέλος, οι πραγματογνωμοσύνες γενικά και οι εργασίες σε ενσώματα κινητά αγαθά, οι οποίες εκτελούνται υλικά σε άλλο κράτος μέλος για λογαριασμό ελληνικής επιχείρησης, που διαθέτει αριθμό φορολογικού μητρώου ΦΠΑ στο εσωτερικό της χώρας με βάση τον οποίο της παρασχέθηκαν οι συγκεκριμένες υπηρεσίες στο άλλο κράτος μέλος και τα αγαθά επιστρέφουν στο εσωτερικό της χώρας κ.λπ. προς τον λήπτη των υπηρεσιών αυτών.
Επισημαίνεται ότι, για την εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 4 του άρθρου 12 του ν. 1642/ 86, αλλά και γενικότερα των διατάξεων του άρθρου 12, όπου γίνεται σχετική αναφορά στην έννοια του λήπτη που διαθέτει αριθμό φορολογικού μητρώου ΦΠΑ ή γενικότερα του υποκειμένου στο φόρο που εξατομικεύεται με ΑΦΜ/ΦΠΑ δεν περιλαμβάνεται μόνον ο υποκείμενος στο φόρο που έχει δικαίωμα έκπτωσης του φόρου των εισροών του, αλλά και τα πρόσωπα της παραγράφου 2 του άρθρου 3, τα πρόσωπα που απαλλάσσονται, σύμφωνα με την παραγρ. 1 του άρθρου 18, οι αγρότες του άρθρου 33, οι μικρές επιχειρήσεις της παραγράφου 2 του άρθρου 32 κ.τ.λ., εφόσον εγγραφούν στο σύστημα VIES, έστω και αν δεν τους παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης του φόρου των εισροών τους.
Το δικαίωμα έκπτωσης του υποκειμένου, στο φόρο λήπτη, είναι βασικό στοιχείο όσον αφορά τον τρόπο καταβολής του οφειλόμενου ΦΠΑ. Έτσι, εάν πρόκειται για υποκείμενο-λήπτη ο οποίος έχει δικαίωμα έκπτωσης του φόρου εισροών, ο φόρος για τις λήψεις υπηρεσιών, για τις οποίες ο τόπος φορολογίας είναι η χώρα μας. καταβάλλεται στο Ελληνικό δημόσιο με την περιοδική δήλωση της οικείας φορολογικής περιόδου σύμφωνα με τα οριζόμενα από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 23 παρ. 1, 29 παρ. 4β' και 31 παρ. 1 περιπτ. α' του ν. 1642/86 και εκπίπτεται με την ίδια δήλωση, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 23 παραγρ. 1 και 25 παρ. 1δ' του ίδιου νόμου (χρεοπίστωση του φόρου). Εάν πρόκειται για υποκείμενο στο φόρο που διαθέτει μεν ΑΦΜ/ΦΠΑ στην Ελλάδα, από οποιαδήποτε αιτία, με βάση τις οικείες διατάξεις (π. χ. νοσοκομείο - Ν. Π. Δ. Δ., που διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ λόγω ενδοκοινοτικής απόκτησης ιατρικού εξοπλισμού, που πραγματοποίησε πέραν του ορίου των 2.500.000 δρχ.) αλλά δεν έχει δικαίωμα έκπτωσης του φόρου εισροών του, επειδή ασκεί απαλλασσόμενη δραστηριότητα, ο φόρος για τυχόν λήψεις υπηρεσιών, όταν ο τόπος φορολογίας είναι η Ελλάδα καταβάλλεται στο ελληνικό δημόσιο με έκτακτη περιοδική δήλωση (βλ. Α.Υ.Ο. ΠΟΛ. 1070/96).
Κατά συνέπεια, είτε ο λήπτης των υπηρεσιών είναι υποκείμενος στο φόρο με δικαίωμα έκπτωσης, είτε είναι υποκείμενος στο φόρο που ασκεί απαλλασσόμενη δραστηριότητα και δεν έχει δικαίωμα έκπτωσης, είτε είναι αγρότης του ειδικού καθεστώτος ή απαλλασσόμενη επιχείρηση λόγω τζίρου κ.λπ., εφόσον διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ στην Ελλάδα, υπό το οποίο του παρασχέθηκαν οι υπηρεσίες της παραγράφου, του άρθρου 12 του Ν.1642/86 σε άλλο κράτος μέλος, επειδή οι πράξεις αυτές έχουν τόπο φορολογίας την Ελλάδα, ο λήπτης αυτός καθίσταται υπόχρεος για την απόδοση του φόρου στο Ελληνικό δημόσιο, η οποία γίνεται ή με την περιοδική δήλωση της οικείας φορολογικής περιόδου ή με έκτακτη περιοδική δήλωση κατά περίπτωση σύμφωνα με την ΑΥΟ ΠΟΛ.1005/93 όπως τροποποιήθηκε και ισχύει με την ΑΥΟ ΠΟΛ. 1070/29-2-96.
2. Με τη νέα περίπτωση δ' της παραγράφου 4 του άρθρου 12 ορίζεται ότι φορολογούνται στην Ελλάδα οι υπηρεσίες πραγματογνωμοσύνης γενικά και οι εργασίες σε ενσώματα κινητά αγαθά, οι οποίες εκτελούνται υλικά σε άλλο κράτος-μέλος, εφόσον παρέχονται σε λήπτη υποκείμενο που διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ στην Ελλάδα και τα αγαθά, μετά την παροχή των υπηρεσιών αυτών, αποστέλλονται ή μεταφέρονται στο εσωτερικό της χώρας. Για τις πράξεις αυτές ο φόρος καταβάλλεται από τον λήπτη των υπηρεσιών αυτών στο Ελληνικό δημόσιο, σύμφωνα με όσα αναφέρονται ανωτέρω.
Ειδικότερα διευκρινίζεται ότι, στις εργασίες σε ενσώματα κινητά αγαθά περιλαμβάνονται και οι εργασίες φασόν, όπως αυτές ορίζονται από τις διατάξεις της περιπτ. ε' της παραγρ. 2 του άρθρου 8 του ν. 1642/86, καθώς και οι εργασίες βελτίωσης, διασκευής, επισκευής, συναρμολόγησης κ.λπ. που γίνονται σε ενσώματα κινητά αγαθά.
Στην περίπτωση που οι υπηρεσίες φασόν εκτελούνται σε άλλο κράτος μέλος και προκειμένου να διαπιστωθεί η αποστολή των αγαθών στο άλλο κράτος μέλος, που έγινε με σκοπό να υποστούν τις υπηρεσίες φασόν, απαιτούνται τα δικαιολογητικά που ορίζονται στις διατάξεις των περιπτ. γ' και δ' του άρθρου 2 της ΑΥΟ: 1103551/84 78/Α0014/ΠΟΛ. 1262/2-8-1993, ήτοι, τα οικεία φορτωτικά έγγραφα του μεταφορέα (φορτωτική ή τιμολόγιο κατά περίπτωση). Εφόσον πρόκειται για μεταφορά ή αποστολή αγαθών που πραγματοποιούνται με ιδιωτικής χρήσης μεταφορικά μέσα του πωλητή, απαιτούνται: αα) φορτωτική ή άλλο αποδεικτικό του θαλάσσιου μέσου μεταφοράς του μεταφορικού μέσου (Φ.Ι.Χ. αυτοκινήτου) ή ββ) εφόσον πρόκειται για οδική μεταφορά, αποδείξεις διοδίων, τελών διέλευσης και τυχόν λοιπών επιβαρύνσεων που καταβλήθηκαν ή κάθε άλλο στοιχείο, από το οποίο προκύπτει η διέλευση του μεταφορικού μέσου (Φ.Ι.Χ.) από τρίτες χώρες.
Προκειμένου να διαπιστωθεί η επιστροφή στο εσωτερικό της χώρας των αγαθών που απεστάλησαν σε άλλο κράτος μέλος για επισκευή, διασκευή, παραγωγής (φασόν) κ.λπ., απαιτούνται:
- το σχετικό τιμολόγιο του οίκου που παρείχε τις σχετικές υπηρεσίες,
- τα σχετικά αποδεικτικά έγγραφα της μεταφοράς,
- η σχετική δήλωση INTRASTAT και
- να γίνουν οι σχετικές εγγραφές στο ειδικό βιβλίο της περίπτωσης στ' της παραγρ. 4 του άρθρου 29 του ν. 1642/86.
Επιπλέον, απαιτείται:
α) υπεύθυνη δήλωση του Ν. 1599/86 του υποκειμένου που πραγματοποιεί την μετακίνηση (αποστολή ή μεταφορά) των αγαθών. Με τη δήλωση αυτή θα βεβαιώνεται ότι, δεν ακυρώθηκε μερικά ή ολικά η συγκεκριμένη συναλλαγή και
β) Τήρηση του θεωρημένου Ειδικού Βιβλίου της περίπτ. στ' της παραγρ. 4 του άρθρ. 29 του Ν. 1642/86.
Επισημαίνεται τέλος ότι, από το χρόνο ισχύος των διατάξεων αυτών, οι πράξεις μετακίνησης των αγαθών δεν συμπεριλαμβάνονται στους Ανακεφαλαιωτικούς Πίνακες των Ενδοκοινοτικών Συναλλαγών που προβλέπονται με τις περίπτ. β' και ε' της παραγρ. 5 του άρθρου 29 του ν. 1642/86.
Παράδειγμα
Επιχείρηση «Α» εγκατεστημένη στην Ελλάδα (ΑΦΜ/ΦΠΑ στην Ελλάδα), στέλνει πρώτες ύλες σε εργολάβο «Β» εγκατεστημένο στην Ιταλία, για παραγωγή νέων προϊόντων (φασόν).
Μετά την παραγωγή ο «Β» στέλνει τα προϊόντα που παρήχθησαν στον «Α» στην Ελλάδα και τον τιμολογεί για την εργασία παραγωγής (φασόν), χωρίς να επιβάλλει ΦΠΑ.
Η αποστολή των υλικών από την Ελλάδα στην Ιταλία δεν συνιστά φορολογητέα πράξη, δεδομένου ότι τα υλικά (πρώτες ύλες) εξακολουθούν να παραμένουν στην κυριότητα της επιχείρησης «Α».
Η εκτέλεση των εργασιών φασόν από τον Ιταλό υποκείμενο στο φόρο εργολάβο προς τον έλληνα υποκείμενο-εργοδότη δεν έχει τόπο φορολογίας την Ιταλία αλλά την Ελλάδα, σύμφωνα με την παραγρ. 4 του άρθρου 12 του ν. 1642/86, εκεί δηλαδή όπου διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ ο λήπτης των υπηρεσιών μεταποίησης με βάση τον οποίο του παρασχέθηκαν οι υπηρεσίες φασόν που εκτελέστηκαν υλικά στην Ιταλία.
Τέλος η παραλαβή των μεταποιηθέντων αγαθών από τον Α, που του επαναποστέλλει ο Ιταλός - εργολάβος Β στην Ελλάδα, δεν αποτελεί ενδοκοινοτική απόκτηση του Α στην Ελλάδα, φορολογείται όμως, όπως είπαμε ανωτέρω, η εργασία φασόν ως παροχή υπηρεσιών στην Ελλάδα.
Ο Α δεν θα υποβάλλει ανακεφαλαιωτικούς πίνακες ενδοκοινοτικών αποκτήσεων ή παραδόσεων πλην όμως θα υποβάλει δηλώσεις INTRASTAT, «άφιξης» και «αποστολής» κατά την παραλαβή των προϊόντων και την αποστολή των πρώτων υλών αντίστοιχα.
5. Τόπος φορολογίας εργασιών σε ενσώματα κινητά αγαθά που πραγματοποιούνται υλικά στο εσωτερικό της χώρας σε λήπτη με ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος μέλος
Με την παράγραφο 7 του άρθρου 12 του Ν. 2386/96, που ισχύει από 1.1.96, προστίθεται νέα περίπτωση ιβ' στην παράγραφο 5 του άρθρου 12.
Με τις νέες αυτές διατάξεις, κατά παρέκκλιση από το γενικό κανόνα της φορολόγησης των υπηρεσιών στο εσωτερικό της χώρας, όταν ο τόπος εγκατάστασης του υποκειμένου στο φόρο που παρέχει τις υπηρεσίες είναι η Ελλάδα (παράγραφος 1 του άρθρου 12), εφόσον πρόκειται για υπηρεσίες της περίπτωσης δ' της παραγράφου 4 του άρθρου 12 του ν. 1642/86, οι οποίες αν και παρέχονται στο εσωτερικό της χώρας, αυτές δεν φορολογούνται στην Ελλάδα αλλά φορολογούνται στο κράτος - μέλος που διαθέτει αριθμό φορολογικού μητρώου ΦΠΑ ο λήπτης των υπηρεσιών αυτών, όταν τα αγαθά στη συνέχεια αποστέλλονται ή μεταφέρονται σ' αυτό το κράτος μέλος (εγκατάστασης του λήπτη).
Εξυπακούεται ότι, όταν οι υπηρεσίες αυτές παρέχονται στο εσωτερικό της χώρας σε λήπτη πρόσωπο που δε διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος μέλος, οι υπηρεσίες αυτές θα φορολογηθούν στην Ελλάδα έστω και αν τα αγαθά μετά την παροχή σ' αυτά των όποιων υπηρεσιών αποσταλούν εκτός Ελλάδος.
Υπενθυμίζεται εδώ ότι, κατ' εφαρμογήν της περίπτ. α' της παραγρ. 4 του άρθρου 29 (όπως τροποποιήθηκε με την παραγρ. 13 του άρθρου 12 του Ν. 2386/96) ο υποκείμενος στο φόρο που παραλαμβάνει ενσώματα κινητά αγαθά, τα οποία του αποστέλλονται από άλλο κράτος μέλος από ή για λογαριασμό υποκειμένου που διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ σε αυτό το άλλο κράτος μέλος, με σκοπό την εκτέλεση υπηρεσιών πραγματογνωμοσύνης ή εργασιών σ' αυτά, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και οι εργασίες της περίπτωσης ε' της παραγράφου 2 του άρθρου 8, υποχρεούται να καταχωρεί τα σχετικά στοιχεία που επιτρέπουν την εξακρίβωση των αγαθών αυτών σε λογαριασμούς βιβλίων που τηρεί ή σε ειδικό βιβλίο.
Με το δεύτερο εδάφιο της περίπτωσης ιβ', ορίζεται, κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο, ότι τα ταξινομημένα στην Ελλάδα μεταφορικά μέσα δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αποστέλλονται ή μεταφέρονται εκτός του εσωτερικού της χώρας, πράγμα που σημαίνει ότι, στην περίπτωση που οι υπηρεσίες αυτές παρέχονται έστω και σε λήπτη που διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος μέλος, δεν ισχύει η παρέκκλιση για την φορολόγηση των σχετικών υπηρεσιών εκτός Ελλάδος. Οι υπηρεσίες αυτές θα έχουν τόπο φορολογίας την Ελλάδα σύμφωνα με όσα ορίζονται με τις διατάξεις της υποπερ. γγ' της περίπτ. στ' της παραγρ. 2 του άρθρου 12 και όχι το κράτος μέλος όπου διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ ο λήπτης.
Αντίθετα, στην περίπτωση που οι υπηρεσίες αυτές παρέχονται σε μη ταξινομημένα στην Ελλάδα μεταφορικά μέσα και ο λήπτης των υπηρεσιών αυτών διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος μέλος και τα μεταφορικά μέσα αποστέλλονται ή μεταφέρονται σε άλλο κράτος μέλος, ο τόπος φορολογίας δε βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας, όπως προκύπτει από τις διατάξεις της περίπτ. ιβ', της παραγρ. 5, του άρθρου 12, του ν. 1642/86.
Παράδειγμα 1ο
Υποκείμενος στο φόρο Α, ο οποίος είναι εγκατεστημένος στην Ελλάδα, αναλαμβάνει τη συναρμολόγηση στο εσωτερικό της χώρας ενός μηχανήματος το οποίο έχει πωληθεί στον υποκείμενο Β που είναι εγκατεστημένος στην Γαλλία (με ΑΦΜ/ΦΠΑ στη Γαλλία), το αγαθό (μηχάνημα) μετά την συναρμολόγηση αποστέλλεται στην Γαλλία. Οι υπηρεσίες συναρμολόγησης από τον Επιχειρηματία Α προς τον Β. δεν έχουν τόπο φορολογίας την Ελλάδα αλλά το κράτος μέλος όπου είναι εγκατεστημένος ο λήπτης των υπηρεσιών, δεδομένου ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις της ερμηνευόμενης διάταξης, ήτοι ο λήπτης διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ σε άλλο κράτος μέλος, και τα αγαθά αποστέλλονται στο κράτος μέλος εγκατάστασης αυτού. Αντίθετα, αν οι πιο πάνω υπηρεσίες παρασχεθούν σε πρόσωπο που δε διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ στην Κοινότητα, ανεξάρτητα της χώρας εγκατάστασης του, θα φορολογηθούν στην Ελλάδα.
Παράδειγμα 2ο
Υποκείμενος στο φόρο Α εγκατεστημένος στην Ελλάδα αναλαμβάνει τη βαφή υφασμάτων τα οποία του αποστέλλει ο υποκείμενος Β (κύριος των αγαθών) που διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ στη Γαλλία. Τα αγαθά μετά την υλική εκτέλεση των εργασιών αποστέλλονται στη Γαλλία στον εργοδότη - λήπτη. Η παροχή υπηρεσιών της βαφής των υφασμάτων από τον Α στον Β δεν έχει τόπο φορολογίας την Ελλάδα, διότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις αφενός της αποστολής ή μεταφοράς των αγαθών στο κράτος μέλος, του λή-τττη των υπηρεσιών και αφετέρου ο λήπτης των υπηρεσιών διαθέτει ΑΦΜ/ΦΠΑ σ' αυτό το κράτος μέλος με βάση τον οποίο του παρασχέθηκαν οι εν λόγω υπηρεσίες.
Παράδειγμα 3ο
Υποκείμενος στο φόρο Α εγκατεστημένος στην Ελλάδα, επισκευάζει στην Ελλάδα αυτοκίνητο, το οποίο έχει ελληνικό αριθμό κυκλοφορίας και το οποίο χρησιμοποιεί η επιχείρηση Β η οποία διαθέτει κατάστημα σε άλλο κράτος μέλος (Ιταλία). Το αυτοκίνητο μετά την επισκευή του αποστέλλεται στην Ιταλία στην επιχείρηση Β. Ο τόπος φορολογίας των υπηρεσιών επισκευής είναι η Ελλάδα διότι, παρά το γεγονός ότι το αγαθό (αυτοκίνητο) αποστέλλεται στο κράτος μέλος εγκατάστασης του λήπτη, επειδή αυτό έχει ελληνικό αριθμό κυκλοφορίας, θεωρείται ότι αυτό δεν αποστέλλεται ούτε μεταφέρεται εκτός του εσωτερικού της χώρας και έτσι δεν συντρέχει η εφαρμογή του πρώτου εδαφίου της ερμηνευόμενης διάταξης.